Osoby związane z Chopinem Osoby związane z Chopinem

  • Bibliografia
  • Filmografia
  • Biogram
  • Adres
Ignaz Moscheles

Ignaz Moscheles

Ignaz Moscheles

*23 V 1794 Praga, †10 III 1870 Lipsk

Ignaz Moscheles - pianista, kompozytor i dyrygent czeskiego pochodzenia, uczeń C. M. Webera (1804 - 1808). W 1808 roku przeniósł się z rodzinnej Pragi do Wiednia, gdzie podjął, podobnie jak Hummel, studia u Johanna Albrechtsbergera
i Antonio Salieriego, poznał także Beethovena i studiował jego dzieła.

Od 1815 roku koncertował jako pianista, odnosząc sukcesy między innymi w Paryżu, Pradze i wielu miastach niemieckich. Po przeniesieniu się do Londynu w 1825 roku objął klasę fortepianu w Royal Academy of Music, gdzie do grona jego uczniów należał między innymi S. Thalberg. W latach 1821 - 46 występował jako dyrygent z orkiestrą londyńskiego Królewskiego Towarzystwa Filharmonicznego a w latach 1832 - 41 został przyjęty w poczet członków zarządu tegoż towarzystwa. W 1829 roku wraz z poznanym pięć lat wcześniej Mendelssohnem rozpoczęli wspólne występy wykonując najpierw Koncert E-dur na dwa fortepiany Mendelssohna, później zaś Koncert Es-dur na dwa fortepiany KV 365 Mozarta (1832).

Jako dyrygent prowadził w Londynie wykonania ostatnich dzieł Beethovena: Missa Solemnis (1837) i IX Symfonii d-moll (1838). Z jego inicjatywy zorganizowany został w 1837 roku cykl koncertów historycznych, na których sam wykonywał na klawesynie dzieła Scarlattiego, Bacha, a także Haendla, Mozarta, Clementiego, Webera. W 1840 roku w Londynie koncertował z Thalbergiem, Lisztem, Herzem, zaś rok wcześniej w Paryżu wystąpił wspólnie z Chopinem wykonując swą Grande Sonata na 4 ręce op. 47. W 1846 roku przeniósł się do Lipska, gdzie objął stanowisko profesora klasy fortepianu w tamtejszym konserwatorium.

Praca pedagogiczna Moschelesa zaowocowała powstaniem nie tylko wielu etiud, lecz także podręcznika gry na fortepianie Méthode des méthodes de piano napisanego wspólnie z J. Fétisem, opublikowanego w 1840 roku w Paryżu. Podobnie jak w podręczniku gry fortepianowej Hummla, omówił i scharakteryzował środki techniki pianistycznej (figuracje, ornamenty), zajął się sposobami wydobycia dźwięku, właściwą dla wirtuoza pozycją ręki a także opisał metody improwizacji. W podręczniku znalazły się poza kompozycjami Moschelesa także etiudy wybitnych ówczesnych wirtuozów: Liszta, Thalberga, Hellera a także Trois nouvelles études Chopina.

Utwory fortepianowe Moscheles komponował przede wszystkim z myślą o własnych występach. Bogatymi, rozwiniętymi środkami techniki brillant posługiwał się głównie
w fantazjach, rondach, wariacjach - gatunkach typowych dla stylu brillant. Pisał także sonaty fortepianowe w stylu brillant, wysoko cenione przez Schumanna. Jest ponadto autorem ośmiu koncertów fortepianowych, spośród których największą popularność zdobył III koncert g-moll op. 60, powstały z inspiracji koncertami Beethovena.

Muzykę Moschelesa poznał Chopin w okresie warszawskim, utwory jego włączył do programów swych młodzieńczych występów (znalazł się wśród nich wspomniany III Koncert fortepianowy g-moll). Kiedy obaj muzycy poznali się w Paryżu osobiście, a nawet wspólnie koncertowali, Moscheles tak wyraził się o grze Chopina: "postępuje jak śpiewak, zajęty wyrażaniem uczuć"[1], "posłuszny jedynie własnemu uczuciu"[2].

Rezonans muzyki Moschelesa w dziełach Chopina nie objawił się, z nielicznymi wyjątkami, w bezpośrednich nawiązaniach melodycznych. Podobieństwa wynikają z zasobu środków technicznych jakie wykorzystywane były w utworach w stylu brillant, którego Moscheles był jednym z głównych przedstawicieli, a który zafascynował Chopina we wczesnym okresie twórczości. Obaj kompozytorzy-wirtuozi skupili się niemal wyłącznie na twórczości fortepianowej, dlatego też pojawia się zrozumiała zbieżność podejmowanych gatunków (fantazje, ronda, wariacje, sonaty fortepianowe, koncerty fortepianowe).

Czysto muzyczne podobieństwa dostrzec można między chopinowskim Impromptu cis-moll WN 46 a dwoma dziełami Moschelesa: Etiudą f-moll nr 1 z Méthode des méthodes de piano i Impromptu Es-dur. Możliwe, iż te właśnie zbieżności w rysunku melodii stały się powodem rezygnacji Chopina z wydania dzieła (opublikowane zostało przez Juliana Fontanę dopiero po śmierci kompozytora). Wskazuje się także na pokrewieństwo recitativo z drugiej części Koncertu fortepianowego f-moll Chopina z recitativo wprowadzonym przez Moschelesa we wspomnianym III Koncercie g-moll.

Kompozycje Moschelesa włączył Chopin do repertuaru pedagogicznego zalecanego uczniom, polecając przede wszystkim etiudy jako wstęp do poznania jego własnych etiud. Cenił utwory Moschelesa jako materiał dydaktyczny, doceniał go także jako wirtuoza, chwaląc się w liście do rodziny z 8 VIII 1829 roku: "[...] zrobię furorę, bom wirtuoz pierwszego kalibru, że między Moschelesa, Herza, Kalkbrennera liczyć mię potrzeba"[3].



Bibliografia
F. Hoesick: Chopin. Życie i twórczość. Kraków 1962 - 1966
D. Jasińska: Styl brillant a muzyka Chopina. Poznań 1995
I. Poniatowska: Moscheles w: Encyklopedia Muzyki PWM pod red. E. Dziębowskiej Kraków 2000
M. Tomaszewski: Chopin. Człowiek, dzieło, rezonans. wyd. II Kraków 2005


[1] M. Tomaszewski: Chopin. Człowiek, dzieło, rezonans. Kraków 2005 s. 12
[2] ibid s. 633
[3] Korespondencja Fryderyka Chopina, zebrał i oprac. B. Sydow, Warszawa 1955 T.1 s. 91

 

Wg kategorii: