Osoby związane z Chopinem Osoby związane z Chopinem

  • Bibliografia
  • Filmografia
  • Biogram
  • Adres
Feliks  Żochowski

Feliks Żochowski

Feliks  Żochowski

*15 VIII 1802 Żeleźniki, †20 I 1868 Warszawa

Feliks Żochowski herbu Brodzic urodził się 15 sierpnia 1802 r. w Żeleźnikach w pow. węgrowskim na wschodnim Mazowszu, jako syn Marcina (Macieja?) i Elżbiety Pogorzelskiej, obywateli ziemskich. Ukończył gimnazjum w Lublinie i 13 września 1825 r. wstąpił na Wydział Nauk i Sztuk Pięknych Uniwersytetu Warszawskiego. Na początku 1826 r., po odejściu z pensji Chopina Antoniego Barcińskiego, zajął tam stanowisko guwernera. Dodatkowo uczęszczał wtedy na kurs starożytności hebrajskich, zorganizowany przez ks. Ludwika Chiariniego. Dnia 21 marca 1828 r. ukończył studia uniwersyteckie, otrzymując stopień magistra nauk i sztuk pięknych. Otrzymał wtedy posadę nauczyciela języka polskiego w szkole wydziałowej przy ul. Królewskiej i – od 1 listopada 1829 r. – w Szkole Rabinów; w tej ostatniej uczył przez 20 lat. Jednocześnie podjął studia na Wydziale Filozoficznym Uniwersytetu, których nie ukończył ze względu na wybuch powstania listopadowego. W czasie powstania służył w artylerii Gwardii Narodowej; wiadomo, że między innymi eskortował rosyjskich jeńców wziętych do niewoli pod Stoczkiem w lutym 1831 r. i brał udział w obronie Warszawy we wrześniu tegoż roku. W czasie powstania pisywał anonimowo do czasopisma "Nowa Polska". W późniejszych latach kontynuował pracę w warszawskich szkołach obwodowych, a od 1842 r. uczył języka polskiego i literatury polskiej w gimnazjum gubernialnym. W latach 1848-1856 był starszym nauczycielem w Instytucie Szlacheckim, a w 1859 r. inspektorem etatowym w szkole powiatowej trzeciej (filologicznej). W 1862 r. został dyrektorem gimnazjum w Radomiu, a w 1865 r. przeszedł na emeryturę.

Feliks Żochowski był autorem dwóch prac: Części mowy odmieniające się przez przypadki (Warszawa 1838) oraz Mownia języka polskiego (Warszawa 1852) i współpracownikiem czasopisma "Biblioteka Warszawska". Pisywał także w "Światowidzie", "Przeglądzie naukowym" i "Gazecie Warszawskiej". Uważany był za twórcę teorii gramatycznych, myślącego, twórczego i samodzielnego naukowca, mającego jednak braki w gramatyce porównaczej i słabej znajomości języków słowiańskich. Zasługą Żochowskiego w dziedzinie reformy polskiej ortografii jest m.in. zastąpienie litery "x" przez "ks", co wywołało publiczny spór z Fryderykiem Skarbkiem, broniącym tradycyjnych form pisowni. Po żartobliwej wymianie tekstów prasowych, wobec stanowczych argumentów Żochowskiego, Skarbek, jak napisano w jednym z artykułów, "zwyciężony, ustąpił z szranek turniejowych". Jedną z większych prac Żochowskiego była ogłoszona w "Bibliotece Warszawskiej" (1859) rozprawa pt. "Kolej trudów i namyślań, jakie człowiek pokonać musiał, nim z hieroglifów, to jest z pisma obrazowego, przeszedł do pisma głosów i brzmień, czyli dźwięków. Głoskozbiór polski". Życiowym zadaniem Żochowskiego było opracowanie gramatyki polskiej i tej tematyce poświęcił przeważającą większość swych publikacji. Pod koniec życia pracował nad opracowaniem Elementarza Polskiego.

Feliks Żochowski zmarł 20 stycznia 1868 r. o godzinie 5 rano w Warszawie, i pochowany został na Powązkach 22 stycznia tegoż roku. Żochowski 1 listopada 1830 r. poślubił w Warszawie Mariannę Bojankowską (siostrę Andrzeja, podchorążego uczestnika ataku na Belweder w Noc Listopadową), urodzoną ok. 1807 r. w Latowiczu w pow. nowomińskim, córkę Feliksa i Brygidy Sędek. Feliks miał z nią nieznaną nam z imienia córkę oraz trzech synów: Bronisława-Józefa, urodzonego 30 czerwca 1834 r. w Warszawie, Ludosława-Franciszka, urodzonego w Warszawie 7 listopada 1837 r. i Bogusława-Jana, urodzonego w Warszawie 1 lipca 1841 r. i zmarłego 5 października 1905 r., urzędnika Warszawskiego Towarzystwa Ubezpieczeń od Ognia.

W literaturze można spotkać informację, że Feliks Żochowski był krewnym Chopinów. Wiadomość ta została zamieszczona po raz pierwszy w 1959 r. przez Marię Ginalską. Źródła tej wiadomości nie udało się odnaleźć, ale pokrewieństwo takie jest bardzo mało prawdopodobne. Żochowski pochodził bowiem z drobnej szlachty mazowieckiej, która zawierała związki małżeńskie zazwyczaj między sobą, w obrębie kilku podwęgrowskich parafii – nie ma więc wśród jego przodków miejsca dla Krzyżanowskich.

Piotr Mysłakowski, Andrzej Sikorski
(kwiecień 2007)

Bibliografia

Józef Bieliński, Królewski Uniwersytet Warszawski (1816-1831), t. III, Warszawa 1912, s. 456-457.
Rafał Gerber, Studenci Uniwersytetu Warszawskiego 1808-1831. Słownik biograficzny, Wrocław-Warszawa-Kraków-Gdańsk 1977, s. 415.
Piotr Mysłakowski, Andrzej Sikorski, Chopinowie i ich krąg rodzinno-towarzyski, Warszawa 2005.

 

Wg kategorii: