Instytucje związane z Chopinem Instytucje związane z Chopinem

Ossolineum

Ossolineum

Historia Zakładu Narodowego im. Ossolińskich – Wydawnictwo we Wrocławiu Sp. z o.o.

Zakład Narodowy im. Osslińskich powstał w 1817 r. we Lwowie z fundacji Józefa Maksymiliana Ossolińskiego (1748–1826) jako dar dla narodu polskiego. Celem tej inicjatywy było stworzenie instytucji gromadzącej publikacje i rękopisy związane z historią Polski oraz prowadzenie działalności wydawniczej, której początek stanowi Czasopismo Naukowe Księgozbioru Publicznego im. Ossolińskich.

Przez ponad 190 lat działalności Ossolineum zmagało się z różnymi przeciwnościami. Wbrew wszelkim trudnościom i historycznym zmianom Wydawnictwo wsławiło się edycją wielu fundamentalnych publikacji. Za dyrektorowania Augusta Bielowskiego (w latach 1850–1876) doszło do realizacji II wydania 6-tomowego Słownika języka polskiego Samuela Bogumiła Lindego. Właśnie to dzieło zapoczątkowało działalność wydawniczą w zakresie edytorstwa naukowego. Kolejne monumentalne edycje to Pomniki dziejowe Polski, czyli Monumenta Poloniae historica, tj. zbiór podstawowych źródeł historycznych do dziejów polskich oraz Biblia królowej Zofii (1871).

Od 1873 r. Ossolineum podjęło się wydawania podręczników szkolnych. W 1878 r. Zakład uzyskał monopol na druk wszystkich podręczników dla szkół ludowych na terenie Galicji i prowadził tę działalność do 1918 r.

Po odzyskaniu przez Polskę niepodległości w 1918 r. nastąpił dynamiczny rozwój działalności wydawniczej Zakładu. W okresie 20-lecia międzywojennego Ossolineum poszerzyło zakres publikacji o edycje naukowe, a także teksty z literatury pięknej. Za dyrektorowania Ludwika Bernackiego w latach 1918–1939 zainicjowano wiele monumentalnych edycji, jak choćby Monumenta typografica Poloniae – wydawnictwo poświęcone dziejom drukarstwa w Polsce. Wielkim osiągnięciem Bernackiego było uzyskanie dla Ossolineum praw edytorskich do wszystkich dzieł Henryka Sienkiewicza i Kazimierza Chłędowskiego oraz podjęcie edycji Dzieł zebranych Juliusza Słowackiego pod redakcją J. Kleinera. Nie korzystając już z monopolu, podjęto wydanie unowocześnionych podręczników szkolnych. W 1933 r. Ossolineum przejęło serię Biblioteka Narodowa, a w 1938 r. wydało kolejną monumentalną edycję – Psałterz floriański. W 1947 r. oficyna wydawnicza Ossolienum podjęła działalność we Wrocławiu.

Nawiązując do swych tradycji Wydawnictwo powróciło do edycji Dzieł wszystkich J. Słowackiego, do Biblioteki Narodowej i chociaż z planów wydawniczych zniknęły podręczniki szkolne, to pozostała Nasza Biblioteka – seria literacka adresowana głównie do gimnazjalistów. Był to również okres, który obfitował w publikacje prac Polskiej Akademii Nauk (m.in. Słownik polszczyzny XVI w., Słownik języka Adama Mickiewicza).

Po zmianach, jakie dokonały się na rynku wydawniczym po roku 1989, mimo przejściowych trudności na początku lat 90. nakładem Ossolineum ukazało się wiele znaczących tytułów, jak choćby: 2-tomowy Wybór dzieł Aleksandra Fredry (1994 r.) w opracowaniu prof. Bogdana Zakrzewskiego, 5-tomowy Teatr Franciszka Zabłockiego w opracowaniu Janiny Pawłowiczowej (1994-1996), 3-tomowe Kalendarium życia Józefa Piłsudskiego autorstwa Wacława Jędrzejewicza i Janusza Ciska (1994), 5 tomów Słownika pseudonimów pisarzy polskich, a także Herby szlachty polskiej Zbigniewa Leszczyca, faksymile pierwodruku z 1908 r. (wyd. 1995), Liber chamorum Waleriana Nekandy Trepki (1995), Chrestomatia staropolska, teksty do r. 1543 (1995) oraz 11 tomów Dziejów rezydencji na dawnych kresach Rzeczypospolitej Romana Aftanazego.

Spośród wielu wybitnych osiągnięć edytorskich warto także wymienić Historię Afryki, wyróżnioną w 1996 roku nagrodą KLIO na Targach Książki Historycznej, Dynastie Europy (1997, 2003 nowe i poprawione wydanie) czy nieustannie wznawianą od 1997 roku Historię Europy, która otrzymała Nagrodę Specjalną Fundacji im. Stefana Batorego za Najlepszą Książkę Akademicką na Targach Książki Akademickiej Atena’98 oraz nominację do nagrody Edukacja’99. W 2000 roku nagrodę KLIO na Targach Książki Historycznej przyznano książce Spadkobiercy niepokornych Krzysztofa Kawalca. W 2003 r. Słownik literatury dziecięcej i młodzieżowej uhonorowano nagrodą „Edukacja”. Do znaczących przedsięwzięć edytorskich należy zaliczyć też Styl zakopiański i zakopiańszczyznę Barbary Tondos (wyróżnienie za szatę edytorską podczas XI Wrocławskich Targów Książki Naukowej w 2005 r.), Zapomniane narody Europy Jerzego Strzelczyka (Nagroda Główna im. Jana Długosza w 2007 r.), Rynek Główny w Krakowie Waldemara Komorowskiego i Aldony Sudackiej (wyróżnienie za szatę edytoską podczas XV Wrocławskich Targów Książki Naukowej w 2009 r.) oraz Fasti. Kalendarz poetycki Owidiusza w tłumaczeniu prof. Elżbiety Wesołowskiej, która w 2009 r. została nagrodzona przez „Literaturę na Świecie” za przekład poetycki.

Od 1919 roku nieprzerwanie ukazuje się Biblioteka Narodowa (seria I, seria II, seria III), najstarsza polska seria wydawnicza. Z dumą możemy podkreślić, że opublikowaliśmy już ponad pół tysiąca arcydzieł literatury polskiej i obcej – poezji, prozy, dramatów, a także rozpraw literackich czy materiałów źródłowych. Jesteśmy jednym z nielicznych wydawców Kroniki polskiej Galla Anonima oraz poezji, m.in. Baczyńskiego, Pawlikowskiej-Jasnorzewskiej, Grochowiaka, Yeatsa, Apollinaire’a, a także utworów Becketta. W latach 2003–2006 wspólnie z wydawnictwem De Agostini Polska wydawaliśmy kolekcje: Skarby Biblioteki Narodowej, w której ukazały się najcenniejsze dzieła z dorobku tej serii odnoszące się do historii Polski, oraz Arcydzieła Kultury Antycznej, która prezentowała najważniejsze dzieła piśmiennictwa cywilizacji grecko-rzymskiej.

Rozwijamy też serię Nasza Biblioteka, w której prezentujemy współczesną literatury dla młodzieży. Dzięki temu zbliżyliśmy się bardziej do młodego czytelnika i jego codziennych problemów. Wydana w tej serii powieść Beaty Ostrowickiej pt. Świat do góry nogami została wpisana na światową Listę Honorową IBBY (Światowej Rady ds. Książek dla Młodych) oraz otrzymała nagrodę Polskiej Sekcji IBBY, zaś inna powieść tej autorki pt. Zła dziewczyna otrzymała nominację w konkursie IBBY „Książka Roku 2005”. W 2006 roku Polska Sekcja IBBY przyznała wyróżnienie literackie w konkursie „Książka Roku 2006” Grzegorzowi Gortatowi za powieść Do pierwszej krwi. Książka ta otrzymała także nagrodę w kategorii literatury dla dzieci i młodzieży w IX Konkursie Literackim PTWK w 2008 r.

Nie zapominamy również o najmłodszych czytelnikach. Dla nich przygotowaliśmy nową serię Ossolinki, w której prezentujemy najpiękniejsze baśnie klasyki światowej takich autorów jak: Hans Christian Andersen czy bracia Grimm.

Starannie przygotowujemy ofertę edukacyjną, dostosowując ją do zmieniających się potrzeb naszych Czytelników. Wydany w 2002 roku Słownik literatury dziecięcej i młodzieżowej to nieoceniona pomoc zarówno dla nauczycieli i bibliotekarzy, jak i dla studentów i uczniów. Słownik ten otrzymał w 2002 roku nagrodę specjalną Polskiej Sekcji IBBY oraz nagrodę Edukacja na 14. Targach Książki Edukacyjnej. Nauczycielom i studentom znana jest również zapoczątkowana w latach siedemdziesiątych seria Vademecum Polonisty, która obejmuje podręczniki i książki pomocnicze niezbędne w nauczaniu literackim. Uznaniem cieszą się także znakomite syntezy z cyklu Historii Literatur oraz nowe, poszerzone wydania Encyklopedii językoznawstwa ogólnego i Encyklopedii języka polskiego. Do uczniów gimnazjów i szkół średnich oraz do nauczycieli adresujemy słowniki tematyczne: Ilustrowany słownik biologiczny, Ilustrowany słownik botaniczny, Ilustrowany słownik chemiczny, Ilustrowany słownik matematyczny, Ilustrowany słownik informatyczny, Ilustrowany słownik geograficzny oraz najnowszy – Ilustrowany słownik mitologii greckiej i rzymskiej.

Ossolineum od lat znane jest jako wydawca wartościowej literatury z dziedziny historii. Cykle takie jak Historie Krajów i Narodów czy Biografie, adresowane do szerokiego kręgu odbiorców, wyróżniają się zarówno wysokim poziomem merytorycznym, jak i atrakcyjną szatą graficzną. Seria Biografie otrzymała nagrodę Klio w kategorii edytorskiej na VI Targach Książki Historycznej w 1997 roku. Wydana w tym cyklu książka Gerarda Labudy Mieszko I została nominowana do nagrody Podporiusz 2003 w konkursie tygodnika „Newsweek Polska”.

Wydawnictwo Ossolineum zachowuje bezstronność w sprawach polityki, jednak nie pozostaje obojętne na otaczającą nas rzeczywistość. Dlatego w ramach debaty o roli Polski we wspólnej Europie proponujemy serię Zrozumieć Europę. Dużym zainteresowaniem cieszyła się wydana w jej ramach publikacja pt. Europa drogą Kościoła. Jan Paweł II o Europie i europejskości autorstwa Sławomira Sowińskiego i Radosława Zenderowskiego.

Zachęcamy również naszych Czytelników do sięgnięcia po nowe serie Wydawnictwa Ossolineum. Wszystkim zainteresowanym filozofią, socjologią i psychologią polecamy książki z cyklu Dylematy, przybliżające problemy nurtujące współczesnego człowieka. Serię Strefa Arche proponujemy Czytelnikom, którzy poszukują rzetelnej wiedzy o starożytnych cywilizacjach, kulturze, życiu codziennym, obyczajach i wierzeniach dawnych ludów. Od 2003 roku ukazuje się seria Nasze Pamiątki i Krajobrazy, prezentująca w ujęciu popularnonaukowym krajobrazy i pamiątki historyczne, które utrwaliły się w zbiorowej pamięci. W 2006 roku Ossolineum rozpoczęło wydawanie nowej serii Sekrety Natury, która ma na celu przybliżenie wiedzy o ochronie przyrody oraz o życiu zwierząt w ich naturalnym środowisku.

Ossolineum wydaje również tłumaczenia książek naukowych, popularnonaukowych i powieści dla młodzieży, współpracując ze znanymi wydawcami zagranicznymi, głównie brytyjskimi, francuskimi, niemieckimi i włoskimi. Warto tu wymienić Historię świata śródziemnomorskiego pod red. Jeana Carpentiera i Françoisa Lebruna, Historię Stanów Zjednoczonych Ameryki autorstwa Hugh Brogana, biografię Lenina Beryl Williams, powieści Heidi Hassenmüller i Jany Frey, a także publikację autorstwa Friedricha Battenberga Żydzi w Europie. Na szczególną uwagę zasługuje pięciotomowa Historia życia prywatnego – jedno z największych przedsięwzięć translatorskich na rynku wydawniczym. W 2007 r. została znowelizowana ustawa o Zakładzie Narodowym imienia Ossolińskich – na jej mocy dokonano komercjalizacji przedsiębiorstwa państwowego. Obecnie Zakład Narodowy im. Ossolińskich – Wydawnictwo we Wrocławiu jest spółką z ograniczoną odpowiedzialnością.

Test z oficjalnej strony wydawnictwa


 

Rękopisy przechowywane w bibliotece:

Wiosna, słowa S.Witwicki [op. 74 nr 2]; Autograf-podarunek

Wg kategorii: