KOMPOZYCJE kompozycje

Polonez Ges-dur incypit

Gatunek: Polonez

Tonacja: Ges-dur

Opus lub numer Wydania Narodowego: [op. posth.]

Data powstania: 1830 (?) 1829 (?)

Wg Paderewskiego: VIII/16

Wg Turło: 165

Obsada: fortepian

Źródła rękopiśmienne:

Polonez Ges-dur; Kopia edycyjna

 

Z ostatnich lat warszawskich a może już warszawsko–wiedeńskich pochodzi Polonez, skomponowany w rzadkiej u Chopina tonacji Ges–dur. Można by nazwać go zapomnianym: sam Chopin go nie wydał. Opublikowany w roku 1870 przez oficynę mogunckiego Schotta i warszawskiego Kaufmanna, został przez jednych przyjęty, przez innych – odrzucony. W jego autentyczność zwątpił znakomity znawca Chopin, monografista Fryderyk Niecks, który miał głos opiniotwórczy. Trzeba było dopiero badań przeprowadzonych przez Zdzisława Jachimeckiego, przedstawionych na posiedzeniu Polskiej Akademii Umiejętności w roku 1934 i opublikowanych pt. Obrona autentyczności Poloneza Ges–dur Chopina, by przywrócić zaufanie wobec autentyczności utworu. W chwili, gdy Jachimecki bronił owej autentyczności metodami stylistycznymi, nikt nie mógł wiedzieć, iż za lat dwadzieścia parę objawi się na ową autentyczność dowód niezbity. W roku 1958 wyszedł na światło dzienne dokonany przez Ludwikę Jędrzejewiczową, siostrę Chopina – spis niewydanych utworów brata. Polonez Ges–dur znajdował się na tej liście, zacytowany przez swoje cztery wstępne takty.

Trzeba przyznać, iż jakkolwiek bliski jeśli chodzi o polonezowy klimat trzem dobrze znanym polonezom młodzieńczym Chopina, wnosi w polonezową twórczość ton wyraźnie nowy. Ów ton szczególny został trafnie uchwycony w charakterystyce utworu dokonanej przez Tadeusza Zielińskiego: „Ośmiotaktowy wstęp – pisze autor – wnosi bardzo prostymi zresztą środkami, nastrój napięcia i konfliktu: oktawowe quasi tremolo basu budzi skojarzenie z uderzeniami werbla... Temat, w pierwszych motywach owiany smętkiem, w drugim zdaniu raptem potężnieje brzmieniowo i rozrasta się, przyjmując wyraz zaciętości i heroizmu (uderza tu, jak powiada dalej Zieliński, podobieństwo fakturalne i nawet motywiczne do późniejszych trzech „heroicznych” polonezów, zwłaszcza – w kulminacyjnych akordach obu rąk – do Poloneza A–dur.” Autor cytowanej tu charakterystyki utworu wysuwa interesujące przypuszczenie tłumaczące pewną inność, odrębność Poloneza. Przesuwa mianowicie datę powstania utworu: wiele bowiem wskazuje na to, że powstał on nie tuż przed, jak sądzono, lecz tuż po wybuchu Powstania Listopadowego jako pierwsza i bezpośrednia na to wydarzenie reakcja. Stąd – nad artyzmem miały prawo wziąć górę emocje. Hipoteza wydaje się być wysoce prawdopodobna, choć pozostaje hipotezą. Słuchając tej muzyki, w której momenty mistrzowskie i pełne wyrazu ocierają się chwilami o partie emfatyczne i niemal banalne, mamy możliwość sprawdzić, oczywiście na sposób indywidualny i subiektywny, czy istotnie mamy przed sobą utwór, poprzez który Chopin zareagował na wydarzenie pierwszej wagi w historii własnego narodu, które również w jego własnym życiu odcisnęło swój ślad.

Autor: Mieczysław Tomaszewski
Cykl audycji "Fryderyka Chopina Dzieła Wszystkie"
Polskie Radio II


 
Opus

The Real Chopin »

Tatiana Shebanova

Polonez Ges-dur [op. posth.]
 
Galeria »
 
mini