KOMPOZYCJE kompozycje

 

Wariacje E–dur na temat piosenki Der Schweitzerbub powstały na prośbę generałowej Katarzyniy z Schröderów–Sowińskiej i jej zostały dedykowane. Z Wariacjami tymi łączy się anegdota, którą puścił w obieg Oskar Kolberg. Pani Sowińska zachwyciła się podobno niegdyś popularną niemiecką piosenką o jodłującym chłopcu ze Szwajcarii, śpiewaną przez jedną z odwiedzających Warszawę śpiewaczek.

Temat – łatwy i prosty – jeśli nie brzmi banalnie, to dlatego chyba, że Chopin kazał go zagrać semplicesenza ornamenti (prosto, bez wszelkiego zdobienia). Taka zresztą była zasada budowy klasycznego cyklu wariacji. Prostocie tematu przeciwstawiano ozdobność tego, co następowało po nim. Chopin trzymał się ściśle schematu. Każda z czterech kolejnych wariacji mieściła się, tak jak temat, w 12 taktach, miała tą samą strukturę harmoniczną, w każdej też można było wysłyszeć echa tematu. Wysłyszeć – poprzez odmienność charakteru i ekspresji. Na przykład wariacja pierwsza otrzymała charakter salonowy: ma być wykonywana z elegancją. Nad pierwszymi nutami Chopin wpisał słowo elegantamente. Natomiast w wariacji czwartej, poprzedzającej finał, kazał się Chopin odezwać nucie sentymentalnej. Zgodnie z normą klasyczną, stanowiła tzw. minore, przebiegała więc w tonacji mollowej.

Moda owego przejściowego czasu, kazała Chopinowi wzór klasyczny nieco odmienić (w sferze ekspresji i stylu). Pojawienie się tematu poprzedził więc np. tyle efektowną co nieco pustą introdukcją wypełnioną paroma pasażami o charakterze brillante, leggierissimodelicato. Całość utworu zakończył walcem, zwiewnym, błyskotliwym choć płytkim. Powstał utwór lekki i jasny, pozbawiony wszelkiego cienia, pełen wdzięku, pisany cienkim piórkiem. Doskonały atrybut warszawskiego salonu czasów Królestwa Polskiego.

Wraz z Wariacjami op. 2 i z Sonatą c–moll op. 4 zamierzał Chopin Wariacje na temat Schweiterbub’a  wydać w Wiedniu u Haslingera. Wydawca zwlekał, a w chwili, gdy się namyślił – był to już rok 1841 – Chopin był już o całą epokę odległy od tej młodzieńczej próby sprostania normie i modzie i na wydanie się nie zgodził. Wariacje ukazały się więc dopiero pośród utworów pośmiertnych.

Autor: Mieczysław Tomaszewski
Cykl audycji "Fryderyka Chopina Dzieła Wszystkie"
Polskie Radio II


 
Opus

The Real Chopin »

Tatiana Shebanova

Wariacje E-dur Steh’auf, steh’auf, o du Schweitzer Bub [op. posth.]
 
Galeria »
 
mini mini
mini mini
mini mini