MIĘDZYNARODOWE KONFERENCJE NIFC MIĘDZYNARODOWE KONFERENCJE NIFC

Konferencje 2002 Konferencje 2002

Warszawa, 6-7 grudnia 2002

Szóstego i siódmego grudnia 2002 roku odbyła się II Międzynarodowa Konferencja Narodowego Instytutu Fryderyka Chopina pod tytułem Dzieło Chopina. Inspiracje i proces twórczy w świetle źródeł. Była to druga z cyklu corocznych grudniowych konferencji organizowanych przez NIFC.
Tematyka ostatniej konferencji skupiła się wokół źródła, a więc zachowanych autografów edycyjnych, autografów roboczych, szkiców, kopii edycyjnych oraz pierwodruków. Materiały te zawierają bezcenne informacje na temat procesu twórczego artysty, jego inspiracji, sposobów dopracowywania kompozycji, modyfikacji jej poszczególnych elementów, ostatecznych korekt itp.

Sesja pierwsza: Inspiracje i konteksty

Pierwsza sesja (piątek 6 grudnia przed południem) poświęcona została kontekstowi i inspiracjom twórczości Chopina z punktu widzenia jego rękopisów. Pojawiło się na niej między innymi zagadnienie kontekstu historycznego procesu twórczego kompozytora poruszone przez prof. Jana Stęszewskiego (Uniwersytet w Poznaniu) oraz zagadnienie inspiracji muzyką Chopina w dziewiętnastowiecznej muzyce europejskiej, które na przykładzie „pewnej melodii przypisywanej Chopinowi” przedstawił prof. Jean-Jeacques Eigeldinger (Uniwersytet w Genewie). Odwrotny proces – recepcję przez Chopina polskiej popularnej pieśni patriotycznej oraz jej niedoceniane miejsce w materiale melodycznym Chopina w sposób kompleksowy wyłożył prof. Mieczysław Tomaszewski (Akademia Muzyczna w Krakowie).

Sesja druga: Źródła i edycje źródłowe

Sesja druga (piątek 6 grudnia po południu) została poświęcona zagadnieniom bezpośrednio związanym z tekstem źródłowym, a więc z materiałem muzycznym pisanym ręką samego Chopina, jego kopistów i zawartym w pierwszych wydaniach jego utworów. Sesję otworzył referat dr hab. Zofii Chechlińskiej (Uniwersytet Jagielloński) poruszający generalny problem typologii modyfikacji szkiców przez samego Chopina. Chopin – w przeciwieństwie do wielu innych kompozytorów – w momencie decyzji o publikacji kompozycji decydował się na ogólną jej strukturę, której nigdy potem nie zmieniał, wprowadzając za to liczne drobne warianty o lokalnym znaczeniu. Prof. John Rink (Uniwersytet w Londynie) przedstawił zagadnienie błędów i modyfikacji pojawiających się w procesie kopiowania swojej muzyki przez samego Chopina, który – mimo, iż tej czynności zbytnio nie lubił, często był do niej zmuszony. Niejednokrotnie trudno określić, które różnice pomiędzy źródłami były zamierzone, a które wyniknęły z pomyłki; referat przedstawiał kryteria oceny owych różnic. Drugą część sesji wypełniła dyskusja dwóch redaktorów dwóch różnych wydań źródłowych nut Chopina: Pawła Kamińskiego (Wydanie Narodowe Dzieł Wszystkich F. Chopina) oraz Chritophe’a Grabowskiego (Źródłowe Wydanie Petersa). Dwa wydawnictwa, choć w ogólnej koncepcji zbieżne (są to edycje oparte na materiale źródłowym poddanym krytycznej analizie, z przedstawionymi wariantami w miejscach w których tekst źródłowy posiada więcej niż jedną wersję), różnią się w kwestii podejścia do tekstu głównego edycji. Podczas gdy Wydanie Petersa podąża za ideą spójności źródła, a więc idealnej zgodności podstawowego materiału muzycznego wydania z tekstem jednego źródła, Wydanie Narodowe stara się odtworzyć najbardziej prawdopodobną, „idealną” treść głównego tekstu muzycznego. W rezultacie w obu wydaniach często nieco inna jest zawartość tekstu podstawowego oraz inna – wariantów. Pomimo iż przedstawiciele obydwu koncepcji wydawniczych pozostali przy swoich racjach, wymiana poglądów oraz szeroka dyskusja pozwoliły na szersze zrozumienie obydwu koncepcji oraz różniących je filozofii i metodologii.

Sesja trzecia: Utwory nieukończone lub zaniechane

Sesja trzecia (sobota przed południem) została poświęcona tematom spornym i niejasnym w źródłach Chopinowskich, a więc w szczególności niedokończonym rękopisom, niezrealizowanym pomysłom, niepewnym wersjom znanych utworów i tym podobnym tematom. Sesję otworzył referat prof. Jana Ekiera przedstawiający proces rekonstrukcji fragmentarycznie zachowanego utworu. Proces ten, choć niesłychanie trudny i zawsze obarczony dużym marginesem błędu, można jednak ująć w pewne prawa, wynikające bezpośrednio z charakteru zachowanych fragmentów. Generalna zasada polega bowiem na próbie zrozumienia koncepcji utworu na podstawie źródeł zachowanych (choć fragmentarycznie), na podstawie której należy starać się uzupełniać brakujące lub niepewne fragmenty poprzez analogię z innymi kompozycjami tego samego autora utrzymanymi w podobnym gatunku. Temat roli romantycznej idei fragmentu w filozofii twórczej Chopina przedstawił prof. Jeffrey Kallberg (Pennsylvania University). Prof. Maciej Gołąb (Uniwersytet Warszawski) zaprezentował natomiast pewne zachowane w szkicach myśli muzyczne, które Chopin najwyraźniej porzucił lub zastąpił w swych kompozycjach innymi rozwiązaniami muzycznymi. Dr Wojciech Nowik (Polska Akademia Nauk) przedstawił swoją rekonstrukcję pieśni Chopina pt. Moja pieszczotka do słów Adama Mickiewicza, w której – w przeciwieństwie do zespołu Wydania Narodowego – nie podąża za rekonstrukcją Juliusza Fontany, a – w oparciu o pewne szczegóły zawarte w autografie Chopina – decyduje się na bardziej skomplikowaną i mniej schematyczną partię akompaniamentu. Sesję zakończył referat prof. Jima Samsona (Uniwersytet Londyński) poświęcony niezrealizowanemu przez Chopina projektowi, z którego do dzisiejszych czasów zachowały się jedynie dwie karty szkiców, a który – zdaniem prof. Samsona – był projektem Sonaty Skrzypcowej. Teza ta wyniknęła bezpośrednio z pewnych cech źródła i stała się podstawą dla szerszej teorii, zgodnie z którą w późnym okresie twórczości wyznaczonym przez pojawienie się Sonaty wiolonczelowej, Chopin kieruje się w stronę form klasycznych z kręgu wiedeńskiego, od których zaczynał swą twórczość w okresie warszawskim, a które praktycznie zupełnie porzucił w twórczości dojrzałej. Zarówno zachowana Sonata wiolonczelowa jak i szkice, które mogą być niezrealizowaną Sonatą skrzypcową zwracają uwagę zarówno na zmianę medium, techniki kompozytorskiej, jak i filozofii artysty – który przechodzi swoistą metamorfozę z typu kompozytora-pianisty (dojrzały okres twórczości) w stronę kompozytora (zarysowane początki nowego stylu).


Galeria fotografii »
 
mini mini
mini mini
mini mini
mini mini