POLSKA CHOPINA POLSKA CHOPINA

Toruń

Toruń Toruń

W połowie lata 1825 r. Fryderyk będąc po raz drugi na wakacjach w Szafarni, z humorem opisał swemu koledze Janowi Matuszyńskiemu wrażenia z niedawnego pobytu w Toruniu [1]: 'Cóżeś widział w Puławach? Widziałeś część tylko małą tego, na co moje oczy w całości spoglądały. Wszakżeś widział w Sybilli cegiełkę wyjętą z domu Kopernika, z miejsca jego urodzenia? a ja widziałem cały ten dom, całe to miejsce, lubo teraz nieco sprofanowane. Wystaw sobie, Kochany Jasiu, w owym kącie w tym pokoju, gdzie ten sławny astronom życiem udarowany został, stoi łóżko jakiegoś Niemca, który pewno, objadłszy się kartofli, nieraz dość częste puszcza zefiry, a po owych cegłach z których jedną z wielkimi ceremoniami do Puław posłano nie jedna łazi pluskiewka. Tak to mój bracie Niemiec nic nie zważa kto w tym domu mieszkał; dopuszcza się tego na całą ścianę czego by Xiężna Czartoryska na jedną nie zrobiła cegiełkę.' [2]

Jak się jednak okazało, dom (na rogu ulic Kopernika i Piekar, czyli w miejscu w którym obecnie położona jest kamienica przy ul. Kopernika 40), nad którego złym stanem ubolewał Fryderyk, do lat osiemdziesiątych XIX w. [3] był mylnie utożsamiany z miejscem urodzenia wielkiego astronoma.

Oglądane zabytki toruńskiego grodu wywarły na Fryderyku duże wrażenie:

'To jest wszystko co Ci o Toruniu napisać jestem w stanie, może więcej opowiem, ale to tylko Ci napiszę, iż największą impresję czyli alias wrażenie, pierniki na mnie uczyniły. Widziałem ja prawda, i całą fortyfikację ze wszystkich stron miasta, ze wszystkimi szczegółami, widziałem sławną machinę do przenoszenia piasku z jednego miejsca na drugie, [...] prócz tego kościoły gotyckiej budowy, od Krzyżaków fundowane, z których jeden w 1231 r. zbudowany. Widziałem wieżę pochyłą, ratusz sławny, tak zewnątrz, jako i wewnątrz, którego największą osobliwością jest to, iż ma tyle okien, ile dni w roku, tyle sal, ile miesięcy, tyle pokoi ile tygodni, i że cała budowla onego jest jak najwspanialszą, w guście gotyckim. To wszystko jednak nie przechodzi pierników, oj pierników z których jeden posłałem do Warszawy.' [4] 

W Toruniu Chopin mógł przyjrzeć się specyficznej, niezwykle zróżnicowanej architekturze, podziwiał średniowieczną zabudowę mieszczańską - spichlerze, a także gotycki ratusz (co do opisu jego konstrukcji Fryderyk przekazuje w cytowanym fragmencie listu informację niezupełnie ścisłą). Wspomina także o okazałych świątyniach stojących w okolicy ratusza. Jest zatem bardzo prawdopodobne, że zwiedził trzy gotyckie kościoły. Ponadto widział toruńską osobliwość - Krzywą Wieżę z początku XIV w., czyli basztę - część gotyckiego systemu obronnego miasta - obowiązkowy punkt programu turystycznego.

Zwiedzanie miasta zdominowała jednak kwestia pierników, czyli prawdziwego toruńskiego skarbu. W tym samym liście napisał wcześniej:

'Ale porzuciwszy Kopernika, zacznę o pierniku toruńskim. Nie bez tego, żebyś ich dobrze, a może lepiej niż Kopernika znał, z tym wszystkim doniosę Ci o nich ważną wiadomość, która się może zdać do jakiegoś szpargała; wiadomość jest następująca. Podług zwyczaju tutejszego piekarzy, sklepy do pierników są to sienie obstawione skrzyniami na klucz dobrze zamykanymi, w których rozgatunkowane, w tuziny ułożone pierniki spoczywają. Zapewne tego w Adagiorum Hiliades nie znajdziesz, ja jednak znając Twoją ciekawość w tak ważnych rzeczach, donoszę Ci, ażebyś tłomacząc Horacego, w sensach wątpliwych, zawiłych umiał sobie poradzić.' [5]

Fryderyk miał wiele powodów, aby szczególnie interesować się zwiedzaniem różnych zakątków tego pięknego grodu. Z miastem tym związana była rodzina zacnego przyjaciela domu - profesora Samuela Bogumiła Lindego. W Toruniu Chopin najprawdopodobniej zatrzymał się w kamienicy Fengerów. Była to okazała osiemnastowieczna budowla, należąca do Jakuba Fengera, ojca hr. Ludwiki Skarbkowej. W tym miejscu w 1792 r. przyszedł na świat Fryderyk Skarbek - uważany przez rodzinę za ojca chrzestnego Chopina.

Dla upamiętnienia pobytu kompozytora w Toruniu w ścianę kamienicy Fengerów (przy ulicy Mostowej 14) wmurowano tablicę pamiątkową, która głosi: W tym domu przebywał Fryderyk Chopin w roku 1825.
Poniżej usytuowana jest jeszcze jedna tablica: W tym domu mieszkał Fryderyk Skarbek 1792-1866 wybitny penitencjarysta, ekonomista, historyk, literat. W stulecie śmierci - ZSP w Toruniu.

Toruń leży nad Wisłą, która dzieli miasto na dwie nierówne części, (większa - po północnej stronie Wisły). Toruń, podobnie jak Turzno, leży na Ziemi Chełmińskiej i stanowi swoiste pogranicze kujawsko-pomorskie; ze względów historyczno-administracyjnych jest jednak włączany do Pomorza.



[1] Za niezwykle cenne uznał te słowa "właściwie najwcześniejszy polski opis naszego miasta w czasach zaboru pruskiego" T. Zakrzewski.
[2] Korespondencja Fryderyka Chopina, red. B. E. Sydow, T. I, s. 51-52
[3] Aktualnie za miejsce urodzin Mikołaja Kopernika przyjmuje się gotycką kamienicę przy ul. Kopernika 15.
[4] Korespondencja Fryderyka Chopina, red. B. E. Sydow, T. I, s. 52
[5] ibid.

 


Galeria fotografii »
 
mini mini
mini mini
mini mini