Osoby związane z Chopinem Osoby związane z Chopinem

Zofia Lissa

Zofia Lissa

Zofia Lissa

*19 X 1908 Lwów, †26 III 1980 Warszawa

Zofia Lissa, polski muzykolog i estetyk. Po studiach na Uniwersytecie Jana Kazimierza we Lwowie, pod kierunkiem A. Chybińskiego, wykładała w latach 30. teorię muzyki w tamtejszym Konserwatorium im. K. Szymanowskiego oraz w Szkole Muzycznej im. F. Chopina. Od 1934 w lwowskim Instytucie Psychologii prowadziła pionierskie badania nad muzykalnością dzieci i młodzieży. Po zajęciu Lwowa przez Armię Czerwoną 22 IX 1939, pracowała początkowo w redakcji muzycznej radia, a następnie została dziekanem Wydziału Teorii Muzyki lwowskiego konserwatorium. Po inwazji hitlerowskich Niemiec na ZSRR 22 VI 1941 znalazła się wśród uchodźców przewiezionych do Namanganu (Uzbekistan). W 1943 rozpoczęła działalność muzyczno-kulturalną w polskim środowisku lewicowym w ZSRR, zaś 1945 objęła stanowisko attaché kulturalnego polskiej ambasady w Moskwie. Po powrocie w 1947 do Polski działała w departamencie muzyki ówczesnego Ministerstwa Kultury i Sztuki, włączając się do polityki kulturalnej władz PRL propagujących idee socrealizmu i sztuki masowej. W 1947 uzyskała habilitację na Uniwersytecie Poznańskim. W 1948 utworzyła Zakład Muzykologii na Uniwersytecie Warszawskim. Z placówką tą, przemianowaną w 1958 na Instytut Muzykologii, była związana do 1979. W 1957 uzyskała tam tytuł profesora zwyczajnego.

W latach 50. należała do teoretyków realizmu socjalistycznego w muzyce. W swej działalności naukowej po przełomie politycznym w październiku 1956, uwolnionej od ideologicznych wpływów i intelektualnych uproszczeń, zwróciła się ku kluczowym problemom estetycznym dzieła muzycznego: jego ontologii, aspektom czasowym, charakterowi procesualnemu, percepcji, istocie i wartości, a także ku estetyce muzyki filmowej.

Do znaczących osiągnięć naukowych Lissy należało zorganizowanie w 1960 pierwszego Międzynarodowego Kongresu Chopinowskiego w Warszawie; jego owocem stał się opracowany przez nią tom materiałów pokonferencyjnych – The Book of the First International Musicological Congress Devoted to the Works of F. Chopin (Warszawa 1960).

W 1962 Lissa zorganizowała kongres Musica Antiqua Europae Orientalis w Bydgoszczy; w 1966 (przy współpracy z księdzem Hieronimem Feichtem) – ośrodek dokumentacji i inwentaryzacji zabytków dawnej muzyki polskiej prezentowanych w serii „Antiquitates Musicae in Polonia”. W latach 1970–1980 przewodniczyła kolegium redakcyjnemu Encyklopedii muzycznej PWM.

Szczególne miejsce w działalności naukowo-badawczej Lissy zajmowała problematyka chopinowska, a zwłaszcza takie zagadnienia, jak: polski styl narodowy w twórczości Chopina, innowacje formalne (m.in. na przykładzie Fantazji f-moll op. 49), inspiracje chopinowskie w twórczości A. Skriabina, A. Ladowa i M. Regera, nowatorski charakter harmoniki Chopina ujęty z perspektywy techniki dźwiękowej XX wieku. Listę rozpraw Lissy o tematyce chopinowskiej otwiera przedwojenne studium O pierwiastkach programowych w muzyce Chopina, „Chopin” 1937, nr 1-2. Zwieńczeniem i syntezą jej pionierskich badań w zakresie chopinologii stały się Studia nad twórczością F. Chopina (Kraków 1970) zawierające dziewięć rozpraw z lat 1956-66. Wśród jej późniejszych prac z tego zakresu znalazły się Problemy recepcji Chopina, „Studia i rozprawy”, TiFC, Warszawa 1973 oraz „Berceuse” op. 57 von F. Chopin, Mf XXIII, 1970.

prof. Zbigniew Skowron


 

Wg kategorii: