Osoby związane z Chopinem Osoby związane z Chopinem

  • Bibliografia
  • Filmografia
  • Biogram
  • Adres
Róża Etkin

Róża Etkin

Róża Etkin

*1908 Warszawa, †16 I 1945 Warszawa

Róża Etkin – laureatka III nagrody I Międzynarodowego Konkursu Pianistycznego im. Fryderyka Chopina w Warszawie (1927). Róża Etkin urodziła się w Warszawie. Wybitnie utalentowana muzycznie, naukę gry na fortepianie rozpoczęła w wieku kilku lat. Mając niespełna 10 lat została uczennicą Wyższej Szkoły Muzycznej im. Fryderyka Chopina w Warszawie, w klasie sławnego pianisty i pedagoga – ucznia Moschelesa, Tausiga, Liszta i Mikulego – Aleksandra Michałowskiego.

Na estradzie zadebiutowała 20 czerwca 1920 r., gdy jako uczennica szkoły im. Chopina wykonała brawurowo Etiudę Es-dur Paganiniego-Liszta i Marsza weselnego Mendelssohna-Liszta. Rok później produkowała się publicznie ponownie, m.in. Chaconną Bacha-Busoniego. Mając 16 lat wystąpiła z orkiestrą Filharmonii Warszawskiej pod dyrekcją Grzegorza Fitelberga w III Koncercie fortepianowym d-moll op. 30 Rachmaninowa. W 1926 r. zafascynowała publiczność Filharmonii Warszawskiej wspaniałą interpretacją Koncertu fortepianowego Es-dur Liszta (kwiecień) i Koncertu fortepianowego d-moll Bacha (październik).

Profesor Aleksander Michałowski, który ukształtował Etkinównę artystycznie, dumny był z szybkiego rozwoju jej talentu muzycznego. Gdy w 1926 roku rozpoczęto przygotowania do I Międzynarodowego Konkursu Pianistycznego im. Fryderyka Chopina w Warszawie, naturalną koleją rzeczy, widział ją w gronie uczestników tego turnieju, przewidując, iż zostanie ona laureatką. Przygotowując ją do udziału w Konkursie nie przewidywał, że na kilka miesięcy przed jego rozpoczęciem, ulubiona uczennica go opuści i przejdzie pod opiekę pedagogiczną profesora Konserwatorium Warszawskiego, Zbigniewa Drzewieckiego.

W styczniu 1927 r. odbył się Konkurs Chopinowski: Etkinówna została laureatką III nagrody – była najmłodszą uczestniczką. W maju wspomnianego roku, Etkinówna wyjechała do Berlina, aby tam kontynuować studia pianistyczne w Konservatorium Klindworth-Scharwenka u Maurycego Mayera-Mahra. Jej debiut berliński odbył się w sali im. Bechsteina (maj 1927), po którym wpływowy muzykolog i krytyk dr Hugo Leichtentritt napisał:

"Wyjątkowe wrażenie pozostawił po sobie pierwszy koncert Róży Etkin. Młoda artystka odznacza się najwyższymi atutami pianistycznymi: olśniewającym wirtuozostwem, porywającym temperamentem i wyjątkowo subtelną organizacją muzyczną. Chopina grała ona z największym wyrazem, a okazała się jednocześnie równie świetną odtwórczynią nowej muzyki (Ravel, Skriabin, Szymanowski)."

W Berlinie pianistka poznała Ryszarda Moszkowskiego, syna brata kompozytora Maurycego Moszkowskiego, którego wkrótce poślubiła. Etkinówna dysponowała rozległym repertuarem pianistycznym. Grywała dzieła Bacha, Beethovena, Chopina, Liszta, Schumanna i Brahmsa, ale też nie stroniła od utworów kompozytorów współczesnych – Ravela, Skriabina, Rachmaninowa ( II i III Koncert fortepianowy), Szymanowskiego i Kapera. Do programów swych recitali często włączała Wariacje na polski temat ludowy h-moll op.10, 12 Etiud op.33 i Mazurki op. 50 Szymanowskiego oraz utwory swego szkolnego kolegi Bolesława Kapera (m.in. Sonata fortepianowa), sławnego później kompozytora muzyki filmowej w Hollywood.

II wojnę światową Róża Etkin przeżyła w Warszawie, ukrywając się przez cały czas z powodu swego żydowskiego pochodzenia w domach przyjaciół Polaków. 16 stycznia 1945 roku, wytropiona przez Niemców, została wraz z mężem zamordowana na warszawskim Żoliborzu.

Wspominając swą uczennicę, Zbigniew Drzewiecki napisał: "Chłonność stylów, szybkość opanowania pamięciowego, niezależność techniki palcowej, chwytów i skoków akordowych była zdumiewająca.[...]. Ręce miała właściwie niewielkie i wydawało się niepojęte, jak dawała sobie radę z wszelkimi trudnościami."

Stanisław Dybowski

 

Wg kategorii: