Osoby związane z Chopinem Osoby związane z Chopinem

  • Bibliografia
  • Filmografia
  • Biogram
  • Adres

Emilia Borzęcka

Emilia  Borzęcka

*30 III 1832 Wytomyśl, +3 III 1911 Warszawa

Emilia Anastazja Nepomucena Borzęcka, ur. 30 marca 1832 r. w Wytomyślu, zm.w Warszawie 3 marca 1911 r., była córką Józefa Borzęckiego (1795-1875), i Katarzyny Borzęckiej, córki Maurycego. Ślub Borzęckich odbył się w kościele św. Jana w Warszawie w 1831 r. Ojciec Emilii, w 1829 r. kapitan, następnie w powstaniu listopadowym major w 4. pułku piechoty liniowej, był ostatnim dowódcą tego sławnego pułku, zwanego „czwartakami". Na emigracji Borzęcki należał do wybitnych działaczy demokratycznych; nie przeszkodziło mu to jednak, żeby oddać córkę Emilię do założonego w 1844 r. przez księżnę Adamową z Sapiehów Czartoryską elitarnego Instytutu Panien Polskich przy Hôtelu Lambert. Zakład ten kształcił córki emigrantów na nauczycielki dla polskich szkół i pensjonatów emigracyjnych. Tutaj nauczycielką Emilii w zakresie muzyki była księżna Marcelina Czartoryska, za której radą Emilia wzięła kilka lekcji u Chopina. Wychowanki Instytutu uczestniczyły w muzyczno-tanecznych spotkaniach towarzyskich, organizowanych dla gości Hôtelu Lambert, w których czasami grywał do tańca także Fryderyk Chopin. Tutaj Emilia poznała samą elitę polskiej arystokracji i najwybitniejszych artystów-muzyków przebywających w Paryżu. Mogła też wówczas poznać starszego od siebie lekarza Aleksandra Hoffmana, który - być może z rekomendacji Chopina - przychodził "z pomocą medyczną" mieszkańcom Hôtelu Lambert, w tym samej księżnej Adamowej  Czartoryskiej.

Na więść o wybuchu rewolucji w roku 1848 ojciec Emilii, podpułkownik Borzęcki, na czele utworzonego przez siebie z 900 emigrantów "Legionu Borzęckiego" wyprawił się do kraju. Legion ten został jednak internowany przez Prusaków, zaś jego dowódca - po uwolnieniu - osiadł w swoim majątku Brzóstkowie w Wielkopolsce. Po kilku latach sprowadził córkę z Paryża, ta zaś 2 listopada 1853 poślubiła w kościele w parafii Panienka koło Śremu owdowiałego doktora Aleksandra Hoffmana. Po kilku latach mieszkania w Śremie, gdzie Hoffman prowadził praktykę lekarską, przed 1863 r. rodzina przeniosła się do Królestwa. Stąd, po rozczarowaniu upadkiem powstania styczniowego, Hoffmanowie powrócili do pruskiej Wielkopolski, gdzie obarczony liczną rodziną lekarz miał lepsze warunki egzystencji. Będąc przejazdem w Kutnie, Hoffman nagle zmarł 2 listopada 1867 r. 35-letniej wdowie z pięciorgiem dzieci przyszedł z pomocą finansową sędziwy już jej ojciec. Emilia otworzyła w Poznaniu mały zakład wychowawczy, w którym sama także uczyła gry na fortepianie. W tym czasie poznał ją Marceli Antoni Szulc, zbierający materiały do biografii Chopina. Po zamknięciu swego zakładu Borzęcka przeniosła się z jedną z córek do Warszawy i tu z kolei ok. 1900 r. poznał ją Ferdynand Hoesick, także szukający informacji o Chopinie. Jednak poza spisaniem jej wspomnienia, ten skrupulatny zbieracz nie wypytał o pamiątki i listy związane z Chopinem, które z pewnością były w posiadaniu rodziny pani Hoffmanowej. Zmarła ona w wieku 78 lat w Warszawie 3 marca 1911 r., jako wdowa "żyjąca z kapitału". Nie udało się dotąd ustalić jej potomków.

Piotr Mysłakowski
Czerwiec 2012


Bibliografia:

Ferdynand Hoesick, Z rozmów o Chopinie, „Kraj" 1900, nr 32 s. 437-439, nr 33 s. 449-451 (wspomnienie Borzęckiej o Chopinie)
Franciszek German, Fryderyk Chopin i doktor Aleksander Hoffman, „Rocznik Chopinowski" nr 13, Warszawa 1981, s. 49-63. Zob. też przedruk z komentarzami Krzysztofa Budzynia [w:] Śremski Notatnik Historyczny, nr 6, Śrem 2010, s. 48-66.
Edward Stocki, Zapomniani lekarze - przyjaciele Fryderyka Chopina [w:] Polski Tygodnik Lekarski, 1956, s. 1102-1104; tenże, Dr med. Aleksander Hoffman - zapomniany przyjaciel Fryderyka Chopina [w:] Polski Tygodnik Lekarski, 1972, s. 1733-1735.

 

Wg kategorii: