Osoby związane z Chopinem Osoby związane z Chopinem

Wojciech Bogusławski

Wojciech Bogusławski

Wojciech Bogusławski

*9 IV 1757 Glinne pod Poznaniem, †23 VII 1829 Warszawa

Ojciec sceny narodowej, aktor, reżyser, dyrektor teatru.

Pochodził z drobnej szlachty, był synem rejenta ziemskiego Leopolda Bogusławskiego i Anny Teresy z Linowskich herbu Pomian. Uczył się początkowo prawdopodobnie w Krakowie, później zaś w Warszawie w szkole Konwiktu Pijarów. W 1774 roku udał się na dwór Kajetana Sołtyka, gdzie mógł brać udział w organizowanych tam przedstawieniach amatorskich. Od 1775 roku służył w pułku gwardii pieszej litewskiej. Trzy lata później w stopniu podchorążego opuścił wojsko.

Karierę teatralną rozpoczął w 1778 roku wstępując do zespołu Ludwika Montbruma. Od 1781 roku grał we Lwowie w trupie teatralnej Agnieszki i Tomasza Truskolaskich. Niebawem wrócił jednak do Warszawy i został zaangażowany do Teatru Narodowego (1782). Rok później został dyrektorem zespołu polskiego i okazał się bardzo rzutkim antreprenerem, organizował także wyjazdy zespołu polskiego, m.in. do Grodna i Dubna.

W 1785 roku założył teatr w Wilnie i prowadził go przez pięć lat. Wystawił tutaj m.in. "Fircyka w zalotach" Franciszka Zabłockiego (1785), pokazał również polską prapremierę sławnego, rewolucyjnego "Wesela Figara" Pierre'a Beaumarchais (1786). Stworzył bardzo dobry zespół aktorski, z którym wrócił do Warszawy, gdzie ponownie objął antrepryzę Teatru Narodowego. Jego druga dyrekcja trwająca od 1790 roku do upadku Powstania Kościuszkowskiego to okres budowania sceny narodowej z prawdziwego zdarzenia z jej artystyczną, społeczną i obywatelską misją.

Bogusławski uważał teatr przede wszystkim za szkołę dobrych obyczajów, traktował go jako trybunę, z której można głosić idee narodowe. W burzliwych czasach Sejmu Czteroletniego na scenie Narodowej dyskutowano o reformach państwa. Bogusławski, zwolennik obozu reform, wprowadzał repertuar podejmujący najważniejsze sprawy Polaków. Sam także pisał dla teatru. Wystawił "Powrót posła" Juliana Ursyna Niemcewicza (1791) - pierwszą polską komedię polityczną, swoją kontynuację tego dramatu "Dowód wdzięczności narodu" (1791). Napisał i wystawił "Henryka VI na łowach" (1792) i najsłynniejsze swoje dzieło "Cud mniemany, czyli Krakowiaków i Górali" (1794), pierwszą polską operę z muzyką Stefaniego, która została wystawiona w przededniu wybuchu powstania i zdjęta przez cenzurę po trzech przedstawieniach.

Po upadku powstania Bogusławski wyjechał z Warszawy do Lwowa zabierając ze sobą sporą część teatralnej garderoby, rekwizytów i bibliotekę teatralną. Założył tam polski teatr, który działał pod jego kierownictwem do 1799 roku.

Obok tragedii klasycznych wprowadził na polskie sceny także Szekspira, którego grano w tłumaczeniu z przeróbek. Sam napisał kilka utworów oryginalnych, a poza tym tłumaczył, adaptował, przerabiał i dostosowywał do realiów polskich wiele sztuk francuskich, niemieckich, angielskich, włoskich; jest autorem ponad osiemdziesięciu tragedii, komedii, dram i librett operowych. Obok ambitnego repertuaru wystawiał przyciągające publiczność melodramy i wodewile, a także opery i balety.

W 1799 roku Bogusławski wrócił do Warszawy i po raz trzeci objął dyrekcję Teatru Narodowego, który prowadził do 1814 roku.

W 1811 roku zorganizował pierwszą w Polsce Szkołę Dramatyczną. Napisał dla niej podręcznik "Dramaturgia, czyli Nauka sztuki scenicznej dla Szkoły Teatralnej napisana przez Wojciecha Bogusławskiego w Warszawie 1812".

W 1814 roku przekazał antrepryzę Ludwikowi Osińskiemu, jednak nadal był związany z teatrem. Początkowo grał z własnym zespołem w Teatrze Narodowym, potem także na innych scenach, m.in. w Wilnie. Pod koniec życia spisał i ogłosił "Dzieje Teatru Narodowego", a także zebrał i podał do druku swoje "Dzieła dramatyczne". Ostatni raz na scenie wystąpił w 1827 roku.


 

Wg kategorii: