Osoby związane z Chopinem Osoby związane z Chopinem

  • Bibliografia
  • Filmografia
  • Biogram
  • Adres

Teofil Antoni Kwiatkowski

Teofil Antoni Kwiatkowski

*21 II 1809 Pułtusk, †14 VIII 1891 Avallon

Teofil Antoni Jaxa Kwiatkowski, polski malarz, wrażliwy kolorysta epoki romantyzmu w sztuce, od 1832 mieszkający we Francji.

Studiował na Oddziale Sztuk Pięknych Uniwersytetu Warszawskiego u A. Brodowskiego i A. Blanka (1825-1830). Pozostawał pod silnym urokiem osobowości i muzyki Chopina. Jako jego serdeczny przyjaciel zwany "pierwszym portrecistą mistrza tonów" (ok. 100 prac), zapisał się w pamięci jako dyskretny obserwator paryskiego życia polskiego muzyka, częsty gość w jego domu, świadek jego śmierci. Związany z kręgami Wielkiej Emigracji skupionymi wokół Hôtel Lambert, portretował i malował sceny rodzajowe, alegoryczne, patriotyczne, kompozycje kostiumowe dla jego przedstawicieli. Jest też twórcą dzieł związanych bezpośrednio z ikonografią chopinowską: datowane prace (od 1843) powstawały w replikach i wariantach, w różnych technikach malarskich i wersjach kolorystycznych - aż po najcenniejsze, z ostatnich lat jego życia.

Tematyczna klasyfikacja dzieł Kwiatkowskiego obejmuje kameralne szkice portretowe: pierwszy akwarelowy wizerunek z profilu oraz widok całej postaci muzyka z profilu w postawie siedzącej, z charakterystycznym gestem lewej ręki wspierającej głowę. Stały się one schematami kompozycyjnymi znanymi z wielu wariantów, o symbolicznej wymowie tzw. wizerunku alegorycznego. Z ok. 1843 pochodzi także jeden z najlepszych portretów olejnych, wytworne, pięknie wymodelowane popiersie muzyka w owalnym formacie. Wieczory, które malarz spędzał w domu Chopina zarejestrowane zostały m.in. na intymnej w nastroju, symbolicznej akwareli z sylwetką artysty przy fortepianie en pied na tle lekko zaznaczonego pędzlem okna oraz na akwareli ukazującej wnętrze salonu w ostatnim mieszkaniu Chopina przy Place Vendôme 12, z kompozytorem siedzącym w głębi przy fortepianie (1849).

Osobne miejsce w twórczości Kwiatkowskiego zajmuje symboliczna, wielofiguralna kompozycja Polonez Chopina czyli Bal w Hôtel Lambert w Paryżu, znana z kilku wersji (gł. akwarelowych), poprzedzonych studiami poszczególnych postaci, grup historycznych i współczesnych. Realny temat dzieła, przypominający słynne dobroczynne bale kostiumowe wydawane dwa razy w roku w siedzibie książąt Czartoryskich na Wyspie św. Ludwika z udziałem gospodarzy i paryskiej socjety, łączy się z wizjonerską sceną korowodu postaci historycznych. Konfrontacja przeszłości ze współczesnością urealnia gra Chopina w towarzystwie A. Mickiewicza, M. Czartoryskiej, G. Sand i samego malarza, z bosonogą muzą mazowiecką na pierwszym planie. Elegijne, wyciszone, niemal mistyczne dzieło Kwiatkowskiego jest oryginalną wizją łączącą apoteozę szlacheckiej Polski z rodzącą się legendą chopinowską i życiem pol. emigracji.     

Z okresu śmiertelnej choroby Chopina pochodzi pięć wariantów sceny Ostatnich chwil Chopina, tytułowane także jako Chopin podczas ostatniej choroby, które Kwiatkowski wykonał wkrótce po zgonie artysty.

Osobną grupę tworzą tzw. wizerunki pośmiertne Chopin na łożu śmierci, opatrzone datą zgonu artysty: 17 8-bre 1849 (jako de mémoire - "reprezentacyjna pamiątka"). Pod wrażeniem chwili, do momentu przeniesienia zwłok do podziemi kościoła św. Magdaleny Kwiatkowski miał wykonać z natury trzy rysunkowe szkice, będące prototypami - pierwowzorami późniejszych licznych replik: "Wytężyłem wszystkie swe siły - wspominał - aby wydrzeć śmierci te ukochane rysy i uchwycić wiernie pełen spokoju i poezji wyraz, jaki na obliczu mistrza spoczął". Repliki dedykował przyjaciołom i znajomym, takim jak: hr. D. Potocka, Wł. Czartoryski, A. Cichowski, C. Pleyel, Marcelina Czartoryska.

Kwiatkowski był również właścicielem interesującej kolekcji pamiątek po Chopinie. Liczne jego portrety, rysunki i akwarele własne i innych artystów w części rozdał przyjaciołom kompozytora. Siostra artysty ofiarowała malarzowi kilka autografów brata, m.in. Album Chopina zawierający tzw. "Dziennik Stuttgardzki", rękopisy dwóch mazurków: e-moll op. 17 nr 2 i As-dur op. 7 nr 4 i kilka pamiątek rzeczowych. Kwiatkowki miał też autograf sztambuchowy pieśni Wiosna do sł. S. Witwickiego z dedykacją: Kochanemu Teofilowi Kwiatkowskiemu 4. Sept. 1847, Paryż F. Chopin.

Bożena Weber


W galerii prezentowany jest wybór portretów Chopina autorstwa Kwiatkowskiego.


Bibliografia:

A. Melbechowska-Luty, Teofil Kwiatkowski - malarz Chopina, w: „Biuletyn Historii Sztuki" 1961 nr 2
A. Melbechowska-Luty, Teofil Kwiatkowski (1809-1891), Wrocław, Warszawa, Kraków 1966
M. Grońska, Teofil Kwiatkowski 1809-1891. W stulecie śmierci, katalog wystawy w Zamku Ostrogskich, 17 X-15 XII 1991, red. M. Grońska, H. Wróblewska-Straus, TiFC Warszawa 1991
M. Poprzęcka, Chopin i malarstwo, w: Romantyzm. Malarstwo w czasach Fryderyka Chopina, katalog wystawy na Zamku Królewskim w Warszawie, 20 XI 1999-27 II 2000, red. A. Morawińska, Warszawa 1999

 

Wg kategorii:

 
Galeria fotografii »
 
mini mini
mini mini
mini mini