Osoby związane z Chopinem Osoby związane z Chopinem

  • Bibliografia
  • Filmografia
  • Biogram
  • Adres

Friedrich Gulda

Friedrich Gulda

*16 V 1930 Wiedeń, †27 I 2000 Weissenbach

Friedrich Gulda - był synem nauczyciela, muzyka-amatora. Regularną naukę gry rozpoczął w wieku 7 lat u Feliksa Pazofsky'ego. W latach 1942-47 studiował w Akademie für Musik w Wiedniu w klasie Bruno Seidlhofera (fortepian) i Josepha Marksa (kompozycja). Debiutował w 1944 w sali Musikverein Koncertem a-moll Schumanna. W 1946 odniósł pierwszy znaczący sukces, zdobywając I nagrodę na konkursie pianistycznym w Genewie. W 1950 wystąpił w Carnegie Hall. Od 1954 był prywatnym nauczycielem Marthy Argerich w Wiedniu. W późniejszych latach coraz rzadziej występował z repertuarem klasycznym, poświęcając się muzyce jazzowej i organizacji festiwali. Był trzykrotnie żonaty, synowie Paul i Rico także zostali koncertującymi pianistami.

Uważany zrazu za kontynuatora tradycji Backhausa i Kempffa Gulda był zawsze pianistą niepokornym. Do legendy przeszły jego tyrady przeciw uczelniom muzycznym; w 1969 odmówił przyjęcia nagrody im. Beethovena za nagranie kompletu sonat, a w 1999 dla prowokacji rozpowszechnił nawet plotkę o własnej śmierci. Nietypowo dla artysty swego pokolenia żywo interesował się jazzem. Był czołową postacią austriackiej sceny jazzowej od początku lat 50-tych. Występował w zespołach jazzowych nie tylko jako pianista, ale również na flecie i saksofonie; od 1982 występował w duecie z Chickiem Coreą. Był założycielem orkiestry Eurojazz, konkursu jazzowego w Wiedniu oraz festiwalu w karynckim Ossiach (1968), poświęconego improwizacji muzycznej. Był także kompozytorem, autorem licznych utworów łączących elementy klasyczne z jazzowymi, m.in. Concerto for Ursula (1981) napisanego dla swej trzeciej partnerki życiowej, śpiewaczki Ursuli Anders, a także Mszy B-dur (utworu dyplomowego w Akademie für Musik), licznych pieśni i dzieł fortepianowych, symfonii koncertującej Concerto for Myself (1988).

Pomimo życiowego "ekscentryzmu", z którym pewni krytycy usiłowali utożsamić jego interpretacje wielkich dzieł literatury fortepianowej, Gulda pozostał pianistą klasycznym, choć bardziej introspektywnym i osobistym, mniej "obiektywnym", niż Backhaus i Schnabel, z którymi go porównywano. Zapisał się przede wszystkim jako wybitny wykonawca sonat fortepianowych Beethovena, które już w 1953 wykonał publicznie w ramach cyklu koncertów. Drugie nagranie kompletu sonat (dla firmy Amadeo, 1967) uważane jest po dziś dzień za wzorcowe: pełne umiaru, skupione na zagadnieursuniach formalnych i motorycznych, grane dość oszczędnym dźwiękiem, z pewnym odcieniem medytacyjnej deklamacji, która odróżnia je od wcześniejszej wersji kompletu sonat dla Dekki (1954-58). Wybitną wartość mają również sonaty wiolonczelowe Beethovena nagrane z Pierrem Fournierem. Ale w (niezbyt zresztą rozległej) dyskografii Guldy interesujący jest nie tylko Beethoven. Ponadczasową wartość mają znakomite, wyważone, pełne stłumionej ekspresji sonaty i koncerty fortepianowe Mozarta (nagrywane w różnych latach m.in. z Claudiem Abbado, Karlem Böhmem i Rudolfem Kempe, a także Koncert na dwa fortepiany Es-dur K365 z Chickiem Coreą), wybór utworów Debussy'ego (Preludia, Images i Estampes), Koncert C-dur Prokofiewa z 1957 (z orkiestrą Nordendeutsches Rundfunk pod dyr. H. Schmidta-Isserstedta), Sonata B-dur D960 i Impromptus Schuberta, Burleska R. Straussa z 1954.

Dzieła Chopina wykonywał Gulda rzadko, ale regularnie. Na płytach pozostawił komplet Ballad (dwukrotnie) i preludiów, Berceuse, Barkarolę, Andante spianato i Polonez Es-dur op. 22, pojedyncze etiudy i nokturny oraz najbardziej znany Koncert e-moll (z orkiestrą London Philharmonic pod dyr. A. Boulta) z 1954. To udane nagranie pełne jest werwy obcej innym pianistom niemieckim, wydaje się nawiązywać do interpretacji Józefa Hofmana.

Wojciech Bońkowski
luty 2007 

Bibliografia:
Irene Suchy, Wilhelm Svoboda, Gulda, Brandstätter, Wiedeń 2006
Kurt Hofmann, Friedrich Gulda, Langen Müller, Monachium 1990
Friedrich Gulda, Worte zur Musik, Monachium 1971
Dokumentacja życia Guldy z materiałami archiwalnymi i listą kompozycji: http://www.gulda.at/english/biographie/text.htm
Dyskografia:
http://my.dreamwiz.com/fischer/Gulda/discography-gulda.htm
Filmografia (zawiera tylko nagrania oficjalnie opublikowane):
Mozart: sonaty fortepianowe F-dur K332, c-moll K457, fantazje d-moll K397 i c-moll K475, Pioneer 11533 (DVD)
Beethoven: Koncert fortepianowy Es-dur op. 73 z orkiestrą Münchner Philharmoniker pod dyr. pianisty, Mozart: sonaty fortepianowe B-dur K333 i D-dur K576, Fantazja d-moll K397, Pioneer 10474 (DVD) [nagrania koncertowe z 1989 – Beethoven i 1995 – Mozart]
Mozart: koncerty fortepianowe d-moll K466 i D-dur K537 z Münchner Philahrmoniker pod dyr. pianisty, Pioneer 99103 (DVD) [nagranie koncertowe z Gasteiger Philharmonie w Monachium, 1986; zawiera wywiad z pianistą]
Mozart for the People, Pioneer 14821 (DVD) [zawiera sonaty fortepianowe Es-dur K282, D-dur K311, F-dur K332, c-moll K457, Fantazja c-moll K475, nagranie koncertowe z Amerikahaus w Monachium, 1981, zawiera wywiad z pianistą i fragment Berceuse Chopina]
Bach: Fantazja chromatyczna i fuga d-moll BWV903, Beethove: Koncert fortepianowy Es-dur op. 73 z orkiestrą Wiener Philharmoniker pod dyr. George’a Szella, Andante 2100 (DVD+CD) [nagrania koncertowe z Wielkiej Sali MusikVerein w Wiedniu, 24 VI 1964 – Bach i 5 V 1966 – Beethoven; album zawiera także płytę CD z tymi samymi wykonaniami]
The Meeting – Friedrich Gulda & Chick Corea, reż János Dárvas (Laserdisc) [nagranie koncertowe improwizacji fortepianowych z festiwalu Münchner Klaviersommer 27 VI 1982]

 

Wg kategorii:

 
Galeria fotografii »
 
mini