Osoby związane z Chopinem Osoby związane z Chopinem

  • Bibliografia
  • Filmografia
  • Biogram
  • Adres
Jan Nepomucen Dziewanowski

Jan Nepomucen Dziewanowski

Jan Nepomucen Dziewanowski

Jan-Nepomucen Dziewanowski, pochodził z rodziny pieczętującym się herbem Jastrzębiec, a pochodzącym z Dziewanowa w ziemi płockiej. Był synem kasztelanica chełmińskiego Jana (1755 - ok. 1815), właściciela Szafarni w ziemi dobrzyńskiej i domu (pałacu) w Warszawie, przy ul. Senatorskiej nr hip. 471c, oraz chorążanki malborskiej Cecylii Trembeckiej herbu Brochwicz III (zm. 16 grudnia 1823). Rodzeństwo Jana-Nepomucena to: Ludwika-Wiktoria-Ewa (19 grudnia 1775, Płonne - 24 grudnia 1880, Grodków), Józefa (zm. po 1824) oraz (Ignacy-Aleksander)-Juliusz (1779, Płonne - 1854, Działyń), właściciel Szafarni, u którego gościł Fryderyk Chopin w wakacje 1824-1825 r. Jan-Nepomucen był także blisko spokrewniony poprzez matkę z rodziną Pruszaków, mającą bliskie związki z Chopinami.

Jan-Nepomucen urodził się w Płonnem w ziemi dobrzyńskiej w 1782 roku. Wszystko wskazuje na to, że jego guwernerem, około 1798-1799 r. był Mikołaj Chopin, ojciec Fryderyka. Dziewanowski zapewne uczył się w Liceum Warszawskim, choć nie znajdujemy go w spisach absolwentów. W 1806 r. opuścił potajemnie Warszawę, pozostającą pod panowaniem pruskim i zaciągnął się do wojska polskiego gen. Jana-Henryka Dąbrowskiego. W chwili wkroczenia armii napoleońskiej do Poznania podjął indywidualną akcję wywiadowczą: potajemnie powrócił do Warszawy z zadaniem zorientowania się o sile wojska rosyjskiego, które pod dowództwem gen. Kamińskiego zajęło Pragę. Dziewanowski przemierzył krokami długość mostu na Wiśle, by ocenić jej szerokość, z myślą o skuteczności ostrzału artyleryjskiego. Na Pradze uzyskał rosyjski  paszport na wyjazd do zaboru pruskiego, do dóbr Ludwiki Skarbkowej (zapewne więc do Żelazowej Woli). Tutaj został zaopatrzony w pałasz i furmankę, którą przejechał między wojskami pruskimi i kozakami, by w końcu dostać się do Poznania, złożyć meldunek Francuzom i z przednią strażą wojsk napoleońskich wkroczyć do Warszawy, już jako adiutant gen. Jana Milhauda. Historię tę opisuje Fryderyk Skarbek, jako powierzoną sobie przez Mikołaja Chopina tajemnicę.

W listopadzie 1806 r. był w sztabie gen. Dąbrowskiego, a później we francuskim sztabie generała gen. Jana Milhauda. W dniu 14 kwietnia 1807 roku Jan Dziewanowski trzymał w kościele Nawiedzenia NMP w Warszawie (na Nowym Mieście) do chrztu Ludwikę Chopin, siostrę Fryderyka. Dnia 5 czerwca 1807 r. jako kapitan wstąpił do formującego się słynnego 1 pułku szwoleżerów gwardii, gdzie został dowódcą 3 kompanii. Dnia 16 grudnia wyruszył na czele swojej kompanii do Chantilly pod Paryżem, gdzie miał stacjonować jego pułk. Jesienią 1808 r. znalazł się wraz z pułkiem w Hiszpanii i 30 listopada 1808 r. wziął udział w słynnym szturmie na wąwóz Somosierra. Po zranieniu dowódcy szwadronu Jana Kozietulskiego podczas szarży na pierwszą baterię armat hiszpańskich, Dziewanowski objął dowództwo i poprowadził brawurowo następną szarżę na drugą i trzecią baterię. Przy zdobywaniu tej ostatniej został ciężko ranny, a następnie odznaczony osobiście przez Napoleona, jeszcze na polu walki, Legią Honorową. Był jedynym Polakiem, którego nazwisko wymieniono w biuletynie armii napoleońskiej, dotyczącym zdobycia Somosierry. Zmarł w szpitalu w Madrycie 5 grudnia 1808 r. i w tym mieście został pochowany. Nie był żonaty i nie pozostawił potomstwa.

Piotr Mysłakowski, Andrzej Sikorski (lipiec 2006)

Bibliografia
Rober Bielecki, Szwoleżerowie gwardii, Warszawa 1996.
[Fryderyk Skarbek], Pamiętniki Fryderyka hrabiego Skarbka, Poznań 1878.
Piotr Mysłakowski, Andrzej Sikorski, Chopinowie. Krąg rodzinno-towarzyski, Warszawa 2005.

 

Wg kategorii: