Osoby związane z Chopinem Osoby związane z Chopinem

  • Bibliografia
  • Filmografia
  • Biogram
  • Adres

Józef Kalasanty Jędrzejewicz

Józef Kalasanty Jędrzejewicz

*7 VII 1803 Warszawa, †11 V 1853 Warszawa

Józef Kalasanty Izajasz Franciszek Jędrzejewicz urodził się 7 lipca 1803 roku w Warszawie i został ochrzczony 24 lipca w tamtejszym kościele Św. Krzyża. Jego ojcem był Józef (ok. 1769-1832), wywodzący się z mieszczańskiej rodziny warszawskiej, pochodzenia ormiańskiego, a trudniącej się handlem bławatnym (choć w początkach XIX wieku Jędrzejewiczowie byli określani jako szlachta). Józef (starszy) uczestniczył w powstaniu kościuszkowskim, a później był żołnierzem Legionów i Księstwa Warszawskiego w stopniu majora (podpułkownika?) oraz radcą wojewódzkim i sędzią pokoju w Warszawie. Matką Józefa Kalasantego była Ludwika z domu Gutze, 1° voto zamężna za warszawskim kupcem Franciszkiem Tyklem (Tückel). Józef Kalasanty miał jedynie dwóch przyrodnich braci: Benona Benedykta Tykla (ok. 1793- po 1858), referendarza przy Radzie Stanu i cywilnego gubernatora augustowskiego oraz Feliksa Tykla (ok. 1795-1847), kapitana wojsk polskich i właściciela Skrzeszew w pow. gostynińskim.

Józef Kalasanty był uczniem Konwiktu Pijarów na Żoliborzu, a następnie Liceum Warszawskiego, które ukończył w 1824 roku. Dnia 15 września tegoż roku zapisał się na Wydział Prawa i Administracji Uniwersytetu Warszawskiego, który ukończył w 1827 roku, uzyskując po egzaminach, w początkach października tegoż roku, tytuł magistra administracji.

Latem 1828 roku (między 10 czerwca a 25 lipca) wyruszył w podróż naukową przez Księstwo Poznańskie, Prusy, Księstwo Meklemburgii, Danię, Holandię, Flandrię do Francji, po czym zatrzymał się w Paryżu co najmniej do 24 sierpnia, o czym świadczy zachowany jego dziennik podróży. Podróż tę Jędrzejewicz odbył najprawdopodobniej w towarzystwie Fryderyka Skarbka i Eustachego Marylskiego. Po drodze zwiedził szereg najsłynniejszych zabytków kultury (Berlin, Amsterdam, Brukselę, Paryż i okolice), odwiedził głośne teatry: królewski w Berlinie i Brukseli, operowy w Paryżu. Głównym celem tej naukowej wyprawy, na którą trzej podróżni zapewne otrzymali rządową subwencję, było zapoznanie się z systemem więzień, szpitali i domów poprawy w poszczególnych krajach. Jędrzejewicz pozostał w Paryżu przez rok i w 1829 roku został członkiem tamtejszego Towarzystwa Geograficznego. W 1829 roku odwiedził jeszcze Szwajcarię, Włochy, Bawarię i Austrię. Dnia 6 grudnia 1829 roku uzyskał na Uniwersytecie Jagiellońskim tytuł doktora filozofii, pod warunkiem napisania i opublikowania rozprawy.

Po powrocie do Warszawy w styczniu 1830 roku został wybrany przez zgromadzenie polityczne VII Cyrkułu m. Warszawy członkiem Rady Obywatelskiej. Od 1830 roku pracował też w Sekcji Fabrycznej Komisji Województwa Mazowieckiego na stanowisku referenta, a później w Komisji Rządowej Spraw Wewnętrznych. W czasie powstania listopadowego służył w stopniu podporucznika w gwardii ruchomej, a od 1 sierpnia 1831 roku w 11 pułku strzelców pieszych. Po powrocie do Warszawy ponowił przysięgę wierności carowi przed Komisją Rządową Wojny. Po ojcu odziedziczył nieruchomości przy ul. Podwale nr hip. 526 oraz przy ul. Ślepej nr hip. 300b. Dnia 22 listopada 1832 roku Jędrzejewicz poślubił Ludwikę Chopin (1807-1855), starszą siostrę Fryderyka. Od 1837 roku Józef Jędrzejewicz był profesorem prawa i administracji w Instytucie Gospodarstwa Wiejskiego i Leśnictwa w Marymoncie pod Warszawą. Od 1838 roku był radcą w kolegium Dyrekcji Generalnej Towarzystwa Ogniowego, aż do reorganizacji tej instytucji i przekształcenia jej w Dyrekcję Ubezpieczeń w 1843 roku. W latach trzydziestych rozpoczął też działalność w Warszawskim Towarzystwie Dobroczynności, w latach 1834-1844 piastując tam stanowisko Opiekuna I Cyrkułu, członka komisji egzaminacyjnej (1834) i członka Wydziału Administracyjnego i Wydziału Zapobiegania Żebractwu (1840). Właśnie jako Opiekun niósł, z narażeniem życia, pomoc mieszkańcom Warszawy podczas powodzi. W 1844 i 1849 roku towarzyszył swojej żonie w podróży do jej brata, Fryderyka w Paryżu. W 1850 roku został sędzią pokoju Wydziału II miasta Warszawy. W 1853 roku uzyskał rangę urzędniczą radcy kolegialnego.

Postać Jędrzejewicza jest trudna do oceny. Jego zawodowa działalność pozwala wyrobić sobie obraz człowieka pozytywnie zaangażowanego i oddanego sprawom publicznym. Sądząc po sprawowanej funkcji sędziego pokoju musiał cieszyć się zaufaniem społecznym. Jednakże jego postawa wobec najbliższej rodziny, a szczególnie wobec Fryderyka Chopina, budzi głęboki niesmak. Wieloletnia niechęć do sławnego szwagra, przenoszona na żonę Ludwikę i jej rodziców, wyraźnie zatruła życzliwe i pełne wzajemnej miłości stosunki rodzinne Chopinów, powodując wieloletnią udrękę moralną oddanej mu żony Ludwiki.

Józef Kalasanty Jędrzejewicz zmarł nagle 11 maja 1853 roku o godz. 1 po południu w swoim domu przy ul. Podwale nr 526. Dnia 13 maja tegoż roku został pochowany w katakumbach Cmentarza Powązkowskiego, a uroczystość tę poprowadził przyjaciel domu Chopinów, archidiakon warszawski Jan Dekert. Z małżeństwa z Ludwiką Chopin Józef  Kalasanty Jędrzejewicz pozostawił córkę i trzech synów. 

Piotr Mysłakowski, Andrzej Sikorski (maj 2006)

Bibliografia 
Rafał Gerber, Studenci Uniwersytetu Warszawskiego 1808-1831. Słownik biograficzny, Wrocław-Warszawa-Kraków-Gdańsk 1977, s. 85.
Teresa Czerwińska, Dziennik podróży Józefa Kalasantego Jędrzejewicza - nieznany przyczynek do dziejów rodzin Chopinów i Jędrzejewiczów, [w:] „Rocznik chopinowski", t. 21, Warszawa 1995, s. 238-258.
Piotr Mysłakowski, Andrzej Sikorski, Chopinowie. Krąg rodzinno-towarzyski, Warszawa 2005.
Janina Siwkowska, Nokturn czyli rodzina Fryderyka Chopina w latach 1832-1881, t. I-II, Warszawa 1986-1988.

 

Wg kategorii: