Osoby związane z Chopinem Osoby związane z Chopinem

  • Bibliografia
  • Filmografia
  • Biogram
  • Adres
Izabella Barcińska

Izabella Barcińska

Izabella Barcińska

*9 VII 1811 Warszawa, †3 VI 1881 Warszawa

Justyna Izabella z Chopinów Barcińska, siostra Fryderyka, urodziła się 9 lipca 1811 roku w Warszawie przy ul. Krakowskie Przedmieście nr hip. 411. Chrzest odbył się 28 lipca w kościele XX. Misjonarzy (św. Krzyża), a rodzicami chrzestnymi byli Jakub Benik, główny inżynier Mennicy i przyjaciel z młodości Mikołaja oraz zaprzyjaźniona z rodziną Chopinów Justyna Pruska. O wczesnych latach dzieciństwa Izabelli nie mamy wielu świadectw - przyćmiona aktywnością starszej siostry Ludwiki i talentem brata Fryderyka, wychowywała się w ich cieniu, wśród pensjonariuszy stancji Chopinów. Wraz z nimi zapewne pobierała pierwsze nauki, korzystając z lekcji dawanych przez ojca oraz zatrudnionego guwernera (jednym z kolejnych guwernerów był Antoni Barciński, przyszły mąż Izabelli). Nie jest jednak wykluczone, że Izabella - podobnie jak jej starsza siostra - była na pensji dla dziewcząt pani Werbusz (lub Bogumiły Wiłuckiej). Otrzymała, podobnie jak Ludwika, staranne wychowanie i wykształcenie ogólne, a ponieważ do kanonów dobrego wychowania należało wykształcenie muzyczne - Izabella również uczyła się gry na fortepianie u Wojciecha Żywnego.

Wcześnie (za przykładem rodzeństwa) rozwinęły się u Izabelli zainteresowania pisarskie. Istnieje przypuszczenie, że wydana w 1828 roku anonimowa dydaktyczno-moralizatorska książka dla dzieci pt. Ludwik i Emilka, została napisana z jej udziałem. W 1836 roku wydano drukiem jej dwutomowe dzieło, adresowane do rzemieślników pt. Pan Wojciech, czyli wzór pracy i oszczędności, napisane wraz z siostrą Ludwiką. Obowiązkowa i pracowita, cieszyła się Izabella najlepszym z całej rodziny zdrowiem, wcześnie przejmując szereg domowych obowiązków. W czasie dłuższego pobytu matki i rodzeństwa w śląskich kurortach (1826), pozostała w Warszawie by opiekować się ojcem i domem. W późniejszym okresie opiekowała się rodzicami, siostrzeńcami męża (Śniadkowskimi), a po śmierci Ludwiki - także jej nieletnimi dziećmi.

Wcześnie zaangażowała się w przedsięwzięcia o charakterze narodowym, gdy po upadku powstania listopadowego ludność została poddana surowym represjom. W latach 1831-1833 wraz z Ludwiką czynnie uczestniczyła w charakterze "towarzyszki" w pracach Związku Partiotycznego Dobroczynności Pań Polskich. Aktywnie także prowadziła prace na rzecz ubogich. W roku 1843 była "opiekunką" Zakładu Sierot i Ubogich Dzieci Warszawskiego Towarzystwa Dobroczynności i Dozoru Szkoły Instytutowej. W roku następnym pomagała Radzie Opiekuńczej Domu Przytułku i Pracy, a w 1856 pełniła obowiązki "opiekunki dyżurnej" Domu Przytułku dla Niemowląt. Od 1849 roku była opiekunką Zakładów Sierot i Sal Ochrony.

Dnia 8 listopada 1834 roku wyszła za mąż za Feliksa Antoniego Barcińskiego, profesora matematyki Gimnazjum Wojewódzkiego. Ślubu udzielił w kościele św. Krzyża ks. Jan Dekert, wychowanek i przyjaciel Mikołaja, a świadkami byli Juliusz Dziewanowski, ojciec Dominika (przyjaciela Fryderyka) oraz Fryderyk hr. Skarbek. Małżeństwo to pozostało bezdzietne. Nowożeńcy zamieszkali początkowo w domu Barcińskiego przy ul. Elektoralnej nr 796, niebawem zaś kupili kamieniczkę przy ul. Nowy Świat nr hip. 1255 (obecnie nr 47), gdzie zamieszkali razem z rodzicami Izabelli i gdzie zmarł w roku 1844 Mikołaj Chopin. W 1850 roku Barcińscy, po sprzedaży kamienicy, przeprowadzili się wraz z owdowiałą Justyną do mieszkania w domu przy ul. Mazowieckiej nr hip. 1347. Następnie przenieśli się do Pałacu Zamoyskich przy Nowym Świecie nr hip. 1245 (obecnie nr 67/69), gdzie z kolei w roku 1861 zmarła matka Izabelli, Justyna. Budynek ten  stał się obiektem tragicznych zdarzeń, gdy w dniu 19 września 1863 roku z jednego z okien na przejeżdżający orszak nowo mianowanego carskiego gubernatora Fiodora Berga została rzucona (zresztą niecelnie) bomba. W odwecie aresztowano mieszkańców, a ich dobytek żołnierze pułku litewskiego, po zdemolowaniu mieszkań, wyrzucili przez okna na podwórze. Płomień z podpalonego stosu sprzętów - według ówczesnych świadków - sięgał "dzwonnicy św. Krzyża". W tym zdarzeniu spłonęło wiele pamiątek po Chopinie, m.in. jego fortepian (zdarzenie uwiecznione w poemacie Norwida Fortepian Chopina).

W roku 1853 Izabella podpisała, wraz z matką i siostrą, notarialne pełnomocnictwo dla Juliana Fontany dotyczące praw edytorskich kompozycji Fryderyka Chopina. Zachowana korespondencja Chopina zawiera wiele listów Izabelli. Po śmierci siostry Ludwiki (1855) i matki Justyny (1861) Izabella przejęła prowadzenie spraw związanych ze spuścizną Fryderyka Chopina. Nigdy jednak nie chciała korzystać z przysługujących jej praw do tej spuścizny. Ona też stała się głównym źródłem informacji biograficznych o rodzinie, udzielając ich m.in. Maurycemu Karasowskiemu.

Izabella zmarła w Warszawie, w domu przy ul. Nowy Świat nr hip. 1257, o godzinie 2 nad ranem 3 czerwca 1881 roku i 6 czerwca została pochowana w grobie Barcińskich na Cmentarzu Powązkowskim. Prasa warszawska poświęciła zmarłej szereg wypowiedzi, podkreślających jej bezinteresowność, oddanie rodzinie, pracowitość i wielkoduszność.

Piotr Mysłakowski, Andrzej Sikorski (maj 2006)

Bibliografia 
André Clavier, Dans l'entourage de Chopin, t. II, Lens 1984.
Piotr Mysłakowski, Andrzej Sikorski, Chopinowie. Krąg rodzinno-towarzyski, Warszawa 2005.
Janina Siwkowska, Nokturn czyli rodzina Fryderyka Chopina i Warszawa w latach 1832-1881, t. I-III, Warszawa 1986-1996.
Hanna Wróblewska-Straus, Katarzyna Markiewicz, Katalog wystawy Fryderyk Chopin i bracia Kolbergowie na tle epoki. Przyjaźń, praca, fascynacje, TiFC Warszawa 2005, s. 89-92 (HW-S).

 

Wg kategorii: