Osoby związane z Chopinem Osoby związane z Chopinem

Alfred Denis Cortot

Alfred Denis Cortot

Alfred Denis Cortot

*26 IX 1877 Nyon, †15 VI 1962 Lozanna

Alfred Denis Cortot - urodził się w rodzinie francusko-szwajcarskiej. Naukę gry na fortepianie rozpoczął w Genewie w wieku 5 lat. Od 1886 r. studiował w Konserwatorium Paryskim u Émile'a Decombes'a i Louisa Diémera. Studia ukończył w 1896 r., otrzymując Premier Prix. Debiutował rok później w ramach serii Concerts Colonne i Concerts Lamoureux. Fascynacja Wagnerem, przejęta od pianisty Édouarda Rislera, zaowocowała pobytem (1898-1901) w Bayreuth, gdzie Cortot pracował jako korepetytor. Po powrocie do Paryża w 1902 r. dyrygował francuskimi prawykonaniami Zmierzchu bogów i Parsifala. W następnych latach działał jako pianista, dyrygent i kameralista (założył słynne trio fortepianowe z Jacques'em Thibaudem i Pablo Casalsem, działające w latach 1905-1939), stając się jedną z czołowych postaci francuskiego życia muzycznego. W 1919 r. wraz z Augustem Mangeotem założył nowe konserwatorium pod nazwą École Normale de Musique, istniejącą do dziś placówkę uważaną za jedną z czołowych w Europie; wykładali w niej m.in. Pablo Casals, Paul Dukas, Wanda Landowska. W czasie II Wojny Światowej Cortot poparł niemiecką okupację Francji; piastował stanowisko komisarza ds. sztuki w rządzie Vichy, był członkiem Rady Narodowej, występował na oficjalnych koncertach w okupowanym Paryżu, a także (1942) w Berlinie. W 1945 r. opuścił Francję i osiadł w Szwajcarii; nadal jednak koncertował (m.in. w Londynie i na festiwalu w Prades).

Pierwszych nagrań Cortot dokonał już w 1902 r. (akompaniował śpiewaczce Félii Litvinne w pieśni Masseneta). Najwięcej nagrywał w latach 1929-37 i 1947-53. Jako pierwszy zarejestrował m.in. Sonatę h-moll Liszta (1929) i Preludia Debussy'ego (1926). Pozostawił pojedyncze nagrania z orkiestrą (kilkakrotnie Koncert a-moll Schumanna), natomiast liczne kameralne z Thibaudem i Casalsem, m.in. tria Schuberta, Schumanna, Mendelssohna, Beethovena, pieśni Debussy'ego (z Maggie Teyte) i Schumanna (wybitna Miłość poety z Charles'em Panzéra z 1935 r.). Nagranie Sonaty skrzypcowej g-moll Debussy'ego z Thibaudem z 1929 r. do dziś uchodzi za wzorcowe. Spośród nagrań solowych na pierwszy plan wysuwają się rejestracje dzieł Schumanna, Debussy'ego i szczególnie Chopina: m.in. dwukrotnie wszystkie ballady, etiudy i walce, czterokrotnie preludia, komplet impromptus, obie sonaty (pięciokrotnie b-moll), Berceuse (sześć razy), scherza b-moll i cis-moll, Fantazja f-moll (dwukrotnie), 6 nokturnów, 3 polonezy, Koncert f-moll (dyr. J. Barbirolli. 1935). Nie sięgał jedynie po mazurki. Obszerną edycję nagrań chopinowskich zebrała firma EMI, niektóre starsze nagrania dostępne są jedynie w edycjach kolekcjonerskich (Nimbus, Biddulph, Music&Arts).

W swojej grze Cortot nawiązał do tradycji szkoły francuskiej, rozszerzając jednak jej repertuar i wzmacniając technikę gry. Zachowane nagrania z lat dwudziestych i trzydziestych pomimo technicznych wad świadczą o wybitnej wrażliwości na barwę dźwięku, krystalicznym tonie, znakomitym użyciu pedałów, szerokiej palecie dynamicznych niuansów, po którą sięgał nie tylko w dziełach Debussy'ego i Ravela, ale także Chopina i Liszta. Preferował szybkie tempa, na pierwszy plan wysuwał także idiomatyczne rubato, częste zmiany i znaczne zwolnienia tempa. Wspaniale prowadzone, plastyczne melodie zdradzają inspirację muzyką wokalną; par excellence poetycka gra Cortota nasycona jest deklamacyjną emfazą. Potrafił panować nad większą formą, ale zachował zamiłowanie do miniatury: w Malagueñi Albéniza, Dziewczynie o włosach jak len Debussy'ego czy Etiudzie f-moll z Metody Chopina wznosił się na wyżyny swego subtelnego, ewokacyjnego, poetycko trafnego stylu. Nagrania powojenne ukazują Cortota znacznie mniej biegłego technicznie (liczne błędy palcowe), bardziej ekscentrycznego w swych wyborach wykonawczych.

Repertuar Cortota był dość ograniczony. Pomimo zamiłowania dla muzyki niemieckiej grał rzadko lub wcale Bacha, Mozarta, Beethovena, Webera (słynne nagranie Sonaty As-dur), Schuberta, Brahmsa. Wyjątek stanowi tu Schumann: nagrał na płyty m.in. Kreisleriana, Papillons, Karnawał, Davidsbündlertänze, Etiudy symfoniczne. Wraz z Etiudami i Walcami Chopina oraz muzyką kameralną należą one do najlepszych nagrań Cortota. Nie sięgał w ogóle po muzykę rosyjską, z repertuaru typowo wirtuozowskiego grał jedynie pojedyncze utwory Liszta. Rdzeń jego emploi stanowili Chopin oraz twórcy francuscy: Debussy, Saint-Saëns, Fauré, w mniejszym stopniu Ravel, Chabrier, Franck, Albéniz.

Cortot zasłynął jako jeden z najwybitniejszych pedagogów swoich czasów. W latach 1907-1923 wykładał w Konserwatorium Paryskim, następnie w założonej przez siebie École Normale de Musique w Paryżu. Największą sławę spośród jego uczniów zdobyli Dinu Lipatti, Samson François, Vlado Perlemuter, Dino Ciani, Gina Bachauer; jego studentką była także Clara Haskil. Ogromne znaczenie mają pisma Cortota, szczególnie Cours d'interprétation, w którym obszernie wyłożył podstawy swojej pedagogiki zarówno w aspekcie technicznym, jak interpretacyjno-poetyckim. Pozostawił także bardzo interesujące z punktu widzenia historii interpretacji edycje wykonawcze dzieł Chopina (dzieła wszystkie w 10 tomach, wyd. Senart 1915-1939, Salabert 1941-1947), Liszta i Schumanna, w których zamieścił liczne autorskie rozwiązania interpretacyjne i warianty wykonawcze. Ważną spuścizną Cortota jest bogata (10 tys. woluminów) biblioteka muzyczna, zawierająca rzadkie druki oraz partytury z odręcznymi uwagami; jej większa część przechowywana jest dziś w Médiathèque Musicale Mahler w Paryżu.

Wojciech Bońkowski

Sierpień 2006


Bibliografia:
Thomas Manshardt, Aspects of Cortot, APR, Wark 1994
Alfred Cortot, Aspects de Chopin, Albin Michel, Paryż 1949
Alfred Cortot, Cours d'interprétation, R. Legouix, Paryż 1934, Champion, Paryż 1980
Alfred Cortot, , La musique française de piano, Rieder, Paryż 1930-44, Presses Universitaires de France, Paryż 1981
Alfred Cortot, Les principes rationnels de la technique pianistique, M. Sénart, Paryż 1928, Salabert, Paryż 1986
Bibliothèque Alfred Cortot. Première partie: Traités et autres ouvrages théoriques des XVe, XVIe, XVIIe et XVIIIe siècles, R. Couloma, Argenteuil 1936 
Dyskografia:
http://my.dreamwiz.com/fischer/Cortot/discography-cortot.htm
Filmografia (zawiera tylko nagrania oficjalnie opublikowane):
The Art of Piano: Great Pianists of the 20th Century, reż. Donald Sturrock, NVC Arts/Warner 29199-3 (DVD) [Cortot gra tu Walc As-dur op. 69 nr 1 i Etiudę C-dur op. 10 nr 1 Chopina oraz prowadzi lekcję mistrzowską poświęconą Der Dichter spricht ze Scen dziecięcych Schumanna]
The Golden Age of the Piano, reż. Peter Rosen, Universal 075 092 (DVD) [zawiera fragment filmu z 1936 r., na którym Cortot gra Serenadę dla lalki i Golliwog's cake-walk z Children's corner Debussy'ego]

 
Alfred Denis Cortot w Youtube:
Cortot Alfred Denis Ballada f-moll
Wyświetleń: 14072
12345
09:28
Cortot Alfred Denis Ballade in F major,

1926 r.

Wyświetleń: 13686
12345
06:51
Cortot Alfred Denis Ballade in G minor,
Wyświetleń: 5094
12345
08:52
Cortot Alfred Denis Barcarolle,
Wyświetleń: 18822
12345
07:56
Cortot Alfred Denis Etude in A flat major, Op. 10 No. 10
Wyświetleń: 1499
12345
02:00
Cortot Alfred Denis Etude in A flat major, Op. 25 No. 1
Wyświetleń: 7155
12345
02:06
Cortot Alfred Denis Etude in A minor, Op. 10 No. 2
Wyświetleń: 6254
12345
01:29
Cortot Alfred Denis Etude in A minor, Op. 25 No. 11
Wyświetleń: 2200
12345
03:30
Cortot Alfred Denis Etude in A minor, Op. 25 No. 4
Wyświetleń: 1861
12345
01:38
Cortot Alfred Denis Etude in B minor, Op. 25 No. 10
Wyświetleń: 2223
12345
03:05
Cortot Alfred Denis Etude in C major, Op. 10 No. 1
Wyświetleń: 11203
12345
02:06
Cortot Alfred Denis Etude in C major, Op. 10 No. 7
Wyświetleń: 1808
12345
01:37
Cortot Alfred Denis Etude in C minor, Op. 10 No. 12
Wyświetleń: 2708
12345
02:44
Cortot Alfred Denis Etude in C minor, Op. 25 No. 12
Wyświetleń: 8530
12345
02:40
Cortot Alfred Denis Etude in C sharp minor,
Wyświetleń: 4669
12345
04:46
Cortot Alfred Denis Etude in C sharp minor, Op. 10 No. 4
Wyświetleń: 10605
12345
02:09
Cortot Alfred Denis Etude in D flat major, Op. 25 No. 8
Wyświetleń: 1665
12345
01:05
Cortot Alfred Denis Etude in E flat major, Op. 10 No. 11
Wyświetleń: 1562
12345
01:51
Cortot Alfred Denis Etude in E flat minor, Op. 10 No. 6
Wyświetleń: 2001
12345
02:56
Cortot Alfred Denis Etude in E minor, Op. 25 No. 5
Wyświetleń: 2717
12345
02:44
Cortot Alfred Denis Etude in F major, Op. 10 No. 8
Wyświetleń: 1348
12345
02:29
Cortot Alfred Denis Etude in F major, Op. 25 No. 3
Wyświetleń: 1636
12345
01:44
Cortot Alfred Denis Etude in F minor, Op. 10 No. 9
Wyświetleń: 2353
12345
02:13
Cortot Alfred Denis Etude in F minor, Op. 25 No. 2
Wyświetleń: 3174
12345
01:23
Cortot Alfred Denis Etude in G flat major, Op. 10 No. 5
Wyświetleń: 1197
12345
01:41
Cortot Alfred Denis Etude in G flat major, Op. 25 No. 9
Wyświetleń: 3462
12345
01:00
Cortot Alfred Denis Etude in G sharp minor, Op. 25 No. 6
Wyświetleń: 4098
12345
01:54
Cortot Alfred Denis Fantazja f-moll cz. 1
Wyświetleń: 9056
12345
08:16
Cortot Alfred Denis Fantazja f-moll cz. 2
Wyświetleń: 5411
12345
03:15
Cortot Alfred Denis Impromptu in F sharp major,
Wyświetleń: 1123
12345
05:01
Cortot Alfred Denis Prelude in B minor, Op. 28 No. 6 Preludia nr 6 - 11 & Nokturn op. 55 nr 2
Wyświetleń: 3811
12345
10:44
Cortot Alfred Denis Prelude in C minor, Op. 28 No. 20
Wyświetleń: 12047
12345
01:29
Cortot Alfred Denis Prelude in E flat minor, Op. 28 No. 14 Preludia nr 14-18
Wyświetleń: 1971
12345
10:40
Cortot Alfred Denis Sonata in B flat minor,  cz. III i IV
Wyświetleń: 3657
12345
07:52
Cortot Alfred Denis Sonata in B flat minor,  cz. I i II
Wyświetleń: 12051
12345
09:25
Cortot Alfred Denis Waltz in A flat major [Op. 69 No. 1]
Wyświetleń: 83972
12345
03:31
Cortot Alfred Denis Waltz in A flat major [Op. 69 No. 1]
Wyświetleń: 2328
12345
03:03
Cortot Alfred Denis Waltz in C sharp minor, Op. 64 No. 2

Nagranie z roku 1929. 

 

Wyświetleń: 7606
12345
03:17

Wg kategorii: