Osoby związane z Chopinem Osoby związane z Chopinem

  • Bibliografia
  • Filmografia
  • Biogram
  • Adres

Dominik Dziewanowski

Dominik Dziewanowski

*1811 Szafarnia, †8 VI 1881 Działyń

Dominik-Jan-Henryk Dziewanowski, zwany w kręgu bliskich przyjaciół szkolnych Fryderyka Chopina "Domusiem", pochodził ze znanej mazowieckiej rodziny pieczętującej się herbem Jastrzębiec, której gniazdem rodowym było Dziewanowo w ziemi płockiej. Udokumentowane dzieje tego rodu sięgają 1408 roku. Jego przedstawiciele piastowali szereg ważnych urzędów na Pomorzu, w ziemi chełmińskiej i dobrzyńskiej. Od połowy XVII wieku Dziewanowscy posiadali dobra ziemskie Płonne w powiecie rypińskim, w skład których wchodziła m.in. Szafarnia, którą w wyniku podziałów rodzinnych otrzymał w 1792 roku Jan-Kanty (1755-1813), żonaty z Cecylią Trembecką (jej siostra, Perpetua, była żoną Józefa-Andrzeja Pruszaka i babką innego przyjaciela Chopina, "Kostusia" Pruszaka). Dziećmi tej pary byli: Jan-Nepomucen (1782-1808), znany oficer szwoleżerów, zmarły po szarży na Somosierrę, Juliusz oraz córki: Ludwika (1775-1880), znana z "Kuriera Szafarskiego" i Józefa (ok. 1787- 25 lutego 1863, Działyń). Z nich Juliusz (1779-1854), ożenił się 12 listopada 1810 roku w Warszawie z Wiktorią Rafałowicz (wnuczką prezydenta Warszawy Andrzeja Rafałowicza), miał jedynego syna, Dominika. Drugie małżeństwo Juliusza, z Honoratą Borzewską (ok. 1803 - 21 stycznia 1868, Warszawa), pozostało bezdzietne. W roku 1833 oskarżony został przez władze rosyjskie o współpracę z partyzantką popowstaniową Kaliksta Borzewskiego i osadzony w więzieniu w Warszawie; po zwolnieniu pozostawał pod ścisłym nadzorem policyjnym. W 1838 roku przekazał Szafarnię swemu synowi Dominikowi, sam zaś osiadł w kupionych wcześniej dobrach Działyń w pow. lipnowskim, gdzie zmarł.

W Szafarni Juliusz Dziewanowski gościł Fryderyka Chopina w czasie dwukrotnych letnich wakacji (1824, 1825). Oba te pobyty Chopina, połączone z wizytami w okolicznych dworach szlacheckich i uczestnictwem w wiejskich uroczystościach odcisnęły mocne piętno na jego twórczości muzycznej.

Związki Dziewanowskich i Chopinów datują się z lat kawalerskiego życia Mikołaja Chopina, który najprawdopodobniej pracował w Szafarni jako guwerner/nauczyciel Jana-Nepomucena i Juliusza Dziewanowskich. W latach późniejszych Jan-Nepomucen trzymał w Warszawie do chrztu Ludwikę Chopinównę, zaś syn Juliusza, Dominik, stał się bliskim przyjacielem Fryderyka Chopina.

Dominik-Jan-Henryk urodził się w Szafarni w 1811 roku. W roku 1822 rozpoczął naukę w Liceum Warszawskim i mieszkał na pensji Chopinów. Po ukończeniu liceum wstąpił  22 września 1828 roku na Wydział Prawa i Administracji Uniwersytetu Warszawskiego. Studia przerwał wybuch powstania listopadowego, w którym wziął czynny udział. Po jego upadku kontynuował studia prawnicze w Berlinie; tam kontaktował się z Arturem Zawiszą. Wrócił z emigracji w 1833 roku i osiadł w Działyniu, którego stał się właścicielem w roku 1844; krótko posiadał także majątek Bocheniec w pow. rypińskim. W tym czasie czynnie angażował się w działalność polityczną i publiczną. W 1848 roku był członkiem, a w rok później opiekunem prezydującym Towarzystwa Dobroczynności pow. lipnowskiego. W 1848 roku został wciągnięty do spiskowej organizacji Henryka Krajewskiego, mianowany jej naczelnikiem na pow. lipnowski; po wykryciu spisku w 1850 roku został chwilowo aresztowany i w 1852 roku oddany pod ścisły nadzór policyjny. W tym samym roku wybrany został radcą Komitetu Towarzystwa Kredytowego Ziemskiego guberni płockiej; na początku lat 60. był czynnym członkiem Towarzystwa Rolniczego. W latach 1859-1861 był członkiem delegacji przygotowującej oczynszowanie chłopów w pow. lipnowskim; w styczniu 1862 mianowany został tymczasowym członkiem Rady Stanu, 27 marca 1861 - jej stałym członkiem. Pozostawał nim do 13 kwietnia 1867 roku, kiedy zlikwidowano tę instytucję (w 1865 roku pełnił funkcję prezydującego w Wydziale Próśb i Źałób). Od 30 lipca 1862 do 18 lipca 1863 roku był gubernatorem cywilnym płockim; cieszył się zaufaniem władz i popierał politykę Aleksandra Wielopolskiego. Jako przeciwnik powstania styczniowego w 1865 roku otrzymał medal na pamiątkę "zgniecenia buntu 1863/64", zaś w 1867 roku - rosyjski order św. Włodzimierza III. klasy.

Ożeniony był z dalszą krewną, Józefą Romocką, urodzoną w 1819 roku, córką Hieronima, właściciela Obrowa w ziemi dobrzyńskiej (wspominanego w Korespondencji F. Chopina), i Kawęczyna. Z małżeństwa tego Dominik miał jedną córkę, Cecylię, która w roku 1867 wyszła za Feliksa Ciechomskiego. Dominik Dziewanowski zmarł 8 czerwca 1881 roku w Działyniu i tu został pochowany, zaś majątek odziedziczyła córka Cecylia.

Piotr Mysłakowski, Andrzej Sikorski (grudzień 2006)

Bibliografia:
Piotr Gałkowski, Genealogia ziemiaństwa ziemi dobrzyńskiej XIX-XX wieku, Rypin 1997.
Rafał Gerber, Studenci Uniwersytetu Warszawskiego 1808-1831. Słownik biograficzny, Wrocław-Warszawa-Kraków-Gdańsk 1977.
Piotr Mysłakowski, Andrzej Sikorski, Chopinowie. Krąg rodzinno-towarzyski, Warszawa 2005.

 

Wg kategorii: