Osoby związane z Chopinem Osoby związane z Chopinem

  • Bibliografia
  • Filmografia
  • Biogram
  • Adres
Giovanni Pierluigi da Palestrina

Giovanni Pierluigi da Palestrina

Giovanni Pierluigi da Palestrina

*1525/1526 Palestryna, †2 II 1594 Rzym

Włoski kompozytor, czołowy reprezentant szkoły rzymskiej.

Jako chłopiec śpiewał w kapeli kościoła Santa Maria Maggiore w Rzymie. W latach 1544-51 był organistą i nauczycielem muzyki w katedrze w Palestrinie. Następnie pracował jako magister puerorum w Cappella Giulia przy bazylice Św. Piotra w Rzymie. W 1554 r. wydał pierwszy tom 4- i 5-gł. mszy. W 1555 r. został mianowany śpiewakiem kapeli sykstyńskiej; jednak po siedmiu miesiącach papież Paweł IV usunął z niej wszystkich śpiewaków żonatych. Od października 1555 r. Palestrina pełnił obowiązki kapelmistrza w kościele Św. Jana na Lateranie, następnie (od 1561) w Santa Maria Maggiore, a od 1566 również w nowo założonym instytucie jezuickim Collegium Romanum. W latach 1567-71 przebywał w charakterze kapelmistrza na dworach kardynała Ippolito d'Este w Rzymie i Tivoli. Powróciwszy na dawne stanowisko w bazylice Św. Piotra, pozostał na nim do śmierci.

Twórczość Palestriny obejmuje wyłącznie kompozycje chóralne a cappella, w znacznej mierze o charakterze religijnym, jak msze, motety, hymny, offertoria, lamentacje, litanie, psalmy, antyfony, magnificaty, madrygały religijne oraz kilka madrygałów świeckich. Do najbardziej znanych utworów należą: Missa Papae Marcelli (1555), cykl motetów Canticum canticorum, Stabat Mater oraz Lamentacje.

Kompozycje Palestriny charakteryzuje dążenie do pełni brzmienia przez faworyzowanie współbrzmień trójdźwiękowych i rygorystyczne traktowanie dysonansów. Linia melodyczna, pozbawiona nadmiernej melizmatyki, o spokojnym rytmie, w połączeniu z techniką przeimitowania, tworzą przejrzystą konstrukcję polifoniczną z doskonale czytelnym tekstem. Polifonię Palestriny cechuje diatonika, czysta modalność, spokojna ekspresja daleka od dramatyzującej interpretacji słów właściwej madrygałowi włoskiemu w II poł. XVI w. Dlatego w późniejszych latach uznano ją za ideał polifonicznej faktury wokalnej XVI w., najbardziej stosowny na potrzeby muzyki kościelnej; niemniej przeto jest legendą, jakoby polifonia Palestriny była tworzona wg zaleceń soboru trydenckiego (1543-65), chociaż odpowiada postulatom estetycznym przezeń sformułowanym.

Jako tzw. styl palestrinowski lub styl dawny (stile antico) polifonia Palestriny była lansowana aż do XVIII w. oraz w XIX w. przez ruch cecyliański. W toku ewolucji oddalała się jednak od indywidualnego stylu Palestriny. Styl ów stał się również modelem do nauki kontrapunktu renesansowego w tzw. stylu ścisłym (stile osservato).


 

Wg kategorii: