Osoby związane z Chopinem Osoby związane z Chopinem

  • Bibliografia
  • Filmografia
  • Biogram
  • Adres

Jan Austen

Jan Austen

*1774 Wilkiejmy, †6 V 1828 Warszawa

Jan Austen urodził się w początkach 1774 roku w Wilkiejmach (niem. Welkeim), miejscowości położonej na Warmii w okolicach miasta Jeziorany. Był synem Jana i Anny Jagielskiej, o których nic nie wiemy. Austenowie byli, jak się wydaje, rodziną szlachecką, osiadłą w Braniewie, a według niemieckich heraldyków wywodzącej się z nobilitowanych mieszczan świdnickich, a więc z Dolnego Śląska. Z tej samej rodziny pochodził Jerzy Austen (1721-1793), proboszcz katedry we Fromborku i kanonik warmiński.

Jan Austen przybył do Warszawy około 1789 roku; nie wiadomo jednak, co robił przez pierwsze 20 lat pobytu w stolicy. Być może właśnie ze względu na pochodzenie z tego samego regionu Polski, Austen znał się z Jakubem Benikiem, a przez niego z przyjacielem tego ostatniego - Mikołajem Chopinem. Wiadomości o Janie Austenie mamy dopiero od 1810 roku: mieszkał on w Warszawie kolejno przy ul. Bielańskiej 607 (w budynku Mennicy, wraz z Benikiem, do 1810 roku), Bielańskiej 600 (1810-1811), Trębackiej 636 (1811), Krakowskim Przedmieściu 415 (1812), Senatorskiej 460 (lata 1813-1817) i Podwalu 497c (1827 - aż do śmierci). Już w 1810 roku był profesorem w Szkole Elementarnej Artylerii i Inżynierów, zwanej też Szkołą Kadetów, a następnie profesorem szkół prywatnych (w odnalezionych dokumentach określano go jako: "profesor w Szkole Artylerii i Inżynierów a następnie nauczyciel wyższej szkoły prywatnej" lub "nauczyciel szkółki wyższej"). Nauczał w nich - a przynajmniej w Szkole Kadetów -  języka niemieckiego. W tym samym czasie, co Mikołaj Chopin, a więc po 1810 roku, Jan Austen założył i prowadził szkołę elementarną i stancję dla uczniów. W roku 1813 mieściła się ona na drugim piętrze pałacu Olbromskich, przy ul. Senatorskiej 460.

Jan Austen był osobą z kręgu najbliższych przyjaciół Mikołaja Chopina, na co wskazują zachowane źródła. Wystąpił jako świadek przy cywilnej rejestracji urodzin Emilii Chopin w 1812 roku, a w 1814 roku taką samą funkcję w stosunku do córki Austena, Pauliny, pełnił Mikołaj Chopin. W 1809 roku był także ojcem chrzestnym córki Jakuba Benika, Józefy. Znane związki Austena z Benikiem możemy datować od 1810 roku, kiedy to Benik jest świadkiem na ślubie Austena i obaj mieszkają pod jednym adresem.

Dnia 20 grudnia 1810 roku Jan Austen poślubił w Warszawie Franciszkę Roślakowską (nazwisko to zapisywano także jako "Roszlakowska"), córkę malarza Jakuba i Marianny Jaworskiej, urodzoną w Warszawie 7 marca 1788 roku. Była to siostra Antoniego Roślakowskiego (ur. w 1796, zm. w 1842 roku), kadeta w Szkole Elementarnej Artylerii i Inżynierów (a więc może i ucznia Austena), kapitana 4 pułku piechoty liniowej, aktywnego uczestnika Nocy Listopadowej (to on właśnie opanował wtedy kluczowy dla dalszych losów Powstania warszawski Arsenał), a później emigranta we Francji.

Jan Austen zmarł 6 maja 1828 roku w Warszawie. Po śmierci męża, wdowa Franciszka, wraz z dziećmi, otrzymała od władz roczną pensję w wysokości 500 zł, "tytułem szczególnych łask ze Skarbu Publicznego". Mieszkała przy Podwalu nr hip. 487b, gdzie w 1832 roku przekształciła szkołę z męskiej na żeńską; w jej prowadzeniu miała pomagać jej córka (zapewne Emilia), która ukończyła w tym celu rządowy Instytut Guwernantek i odbyła stosowną praktykę. Franciszka Austenowa zmarła 25 lutego 1841 roku w Warszawie, a pochowana została 27 lutego tegoż roku na Powązkach. Z małżeństwa Jana Austena i Franciszki Roślakowskiej pochodziło ośmioro dzieci: Emilia, Kamila, Waleria (ur. ok. 1820), Cezar, Paulina-Naryza-Engelbertyna (1814 - 1814), Aleksandra (ur. ok. 1824), Leon vel Kleon (1825-1827) oraz Józefa.

Emilia-Franciszka-Marianna Austen (3 października 1811, Warszawa - 8 stycznia 1860, Warszawa) była żoną Skarzyńskiego.

Kamila Austen (15 sierpnia 1813 - 24 kwietnia 1872) była żoną Piotra Czerwińskiego, kapitana 11 pułku piechoty liniowej w Powstaniu Listopadowym.

Cezar Austen (14 stycznia 1814 - 22 czerwca 1869) był urzędnikiem w Komisji Spraw Wewnętrznych. Utrzymywał bliskie stosunki z rodziną Chopinów, o czym może świadczyć fakt, że w 1858 roku matką chrzestną jego córki (zapewne Heleny) była sędziwa już Justyna Chopinowa.

Józefa Austen (ok. 1827 - po 1904) mieszkała w stolicy Kurlandii, Mitawie (obecnie Jelgava na Łotwie).

Piotr Mysłakowski, Andrzej Sikorski (czerwiec 2006)

Bibliografia
Piotr Mysłakowski, Andrzej Sikorski, Chopinowie. Krąg rodzinno-towarzyski, Warszawa 2005.

 

Wg kategorii: