Instytucje związane z Chopinem Instytucje związane z Chopinem

Breitkopf & Härtel

Breitkopf & Härtel

Breitkopf und Härtel, oficyna wydawnicza założona ok. 1719 roku w Lipsku przez Bernharda Christopha Breitkopfa (1695-1777). Rozwój firmy umożliwiły innowacje technologiczne Johanna Gottloba Immanuela Breitkopfa (1719-94), m.in. czcionki muzyczne (wprowadzone ok. 1755), pozwalające na zwiększenie nakładu i obniżenie kosztów druku. Firma publikowała utwory Telemanna, C. Ph. E. Bacha, Stamitza i Haydna.

W 1795 roku wspólnikiem Breitkopfa został Gottfried Christoph Härtel (1763-1827), który w 1806 wprowadził technologię litograficzną, opublikował pierwodruki licznych utworów Beethovena, partyturę Mesjasza Händla, edycje dzieł zebranych Mozarta, Haydna, Clementiego i innych, założył wpływowy periodyk "Allgemeine Musikalische Zeitung" (1798-1848) i warsztat fortepianmistrzowski (1807-72).

W latach 1832-88 firmę prowadzili bracia Hermann i Raymund Härtel. Oficyna stała się wiodącym niemieckim wydawcą muzycznym, publikowała pierwodruki utworów Schumanna, Mendelssohna, Schuberta, Brahmsa, Meyerbeera, Donizettiego, Belliniego, edycje dzieł wszystkich Bacha (od 1851) i Beethovena (1862-65). W kolejnych dekadach wydawnictwo Breitkopf & Härtel publikowało także książki muzykologiczne, pomnikową edycję literatury muzycznej Denkmäler Deutscher Tonkunst, pierwodruki utworów Busoniego, Sibeliusa i innych. Archiwum firmy zostało zniszczone w bombardowaniu Lipska w 1943 roku. Po 1945 roku firma podzielona została na dwie części działające niezależnie w NRD i RFN.

W latach 1833-48 Breitkopf & Härtel było głównym wydawcą dzieł Chopina w Niemczech (prawa wydawniczne posiadało na wszystkie kraje poza Francją i Anglią). Oficyna opublikowała pierwodruki opp. 12-65 (z wyjątkiem opp. 13, 14, 19, 32, 43, 44, 45, 50, 51, 59). Pierwodruki te poddawane były częstym redakcjom, publikowane były w wielu dodrukach z nowymi kartami tytułowymi (niekiedy z na nowo sztychowanym tekstem), co utrudnia ich precyzyjne datowanie. Edycje te cechują się wysoką jakością wynikają z zastosowania profesjonalnej redakcji i korekty. Już za życia kompozytora ukazały się na nowo sztychowane edycje niektórych utworów ze zmienionym tekstem muzycznym (opp. 13, 21, 25). Po śmierci Chopina wydawnictwo kontynuowało publikowanie nowych, zmienionych edycji (m.in. opp. 18, 25, 26, 31, 34, 35, 55, 64), niekiedy z zachowaniem oryginalnych numerów wydawnicznych. Korektę tych utworów powierzano m.in. C. Schumannowi (opp. 60-65). Utwory danego gatunku publikowano także w edycyjach zbiorczych (mazurki, nokturny, polonezy) oraz tematycznych (etiudy, preludia). W latach 1873-75 ukazała się pierwsza edycja dzieł wszystkich Chopina w 8 tomach, oparta na tekście pierwodruków z nowymi numerami wydawnicznymi.

Breitkopf & Härtel zachowało aktywność na polu edytorstwa chopinowskiego również po wygaśnięciu praw autorskich w 1879 roku. Opublikowało kilka nowych edycji dzieł zebranych Chopina, m.in. 1878-80 Erste Kritisch durchgesehene Gesamtausgabe w 14 tomach (w zespole redakcyjnym m.in. W. Bargiel, J. Brahms, A. Franchomme, F. Liszt, C. Reinecke, E. Rudorff), 1880-85 Neue revidierte Ausgabe (edycja pedagogiczna w 10 tomach pod red. C. Reineckego), 1899 Urtext classischer Musikwerke (ukazały się jedynie Etiudy pod red. E. Rudorffa), 1913 edycja w 12 tomach pod red. I. Friedmana.

Wojciech Bońkowski


Bibliografia

R. Elvers, Breitkopf & Härtel 1719-1969: ein historischer Überblick zum Jubiläum, Wiesbaden 1968
H. Lenneberg, Breitkopf und Härtel in Paris: the letters of their agent Heinrich Probst between 1833 and 1840, Stuyvesant 1990.

 

Wydawnictwo opublikowało następujące pierwodruki dzieł Chopina:

Wariacje B-dur op. 12 (1834), nr wydawniczy: 5495
Nokturny op. 15 (1834), nr wydawniczy: 5502
Rondo Es-dur op. 16 (1834), nr wydawniczy: 5525
Mazurki op. 17 (1834), nr wydawniczy: 5527
Walc Es-dur op. 18 (1834), nr wydawniczy: 5545
Scherzo h-moll op. 20 (1835), nr wydawniczy: 5599
Mazurki op. 24 (1835), nr wydawniczy: 5647
Koncert fortepianowy f-moll op. 21 (1836), nr wydawniczy: 5654
Nokturny op. 27 (1836), nr wydawniczy: 5666
Ballada g-moll op. 23 (1836), nr wydawniczy: 5706
Polonezy op. 26 (1836), nr wydawniczy: 5707
Andante spianato i Wielki Polonez Es-dur op. 22 (1836), nr wydawniczy: 5709
Etiudy op. 25 - Zeszyt 1 (1837), nr wydawniczy: 5832
Etiudy op. 25 - Zeszyt 2 (1837), nr wydawniczy: 5833
Impromptu As-dur op. 29 (1837), nr wydawniczy: 5850
Mazurki op. 30 (1838), nr wydawniczy: 5851
Scherzo b-moll op. 31 (1838), nr wydawniczy: 5852
Mazurki op. 33 (1838), nr wydawniczy: 5985
Walc As-dur op. 34 nr 1 (1838), nr wydawniczy: 6032
Walc a-moll op. 34 nr 2 (1838), nr wydawniczy: 6033
Walc F-dur op. 34 nr 3 (1838), nr wydawniczy: 6034
Preludia op. 28 (1839), nr wydawniczy: 6088
Sonata b-moll op. 35 (1840), nr wydawniczy: 6329
Ballada F-dur op. 38 (1840), nr wydawniczy: 6330
Polonezy op. 40 (1840), nr wydawniczy: 6331
Scherzo cis-moll op. 39 (1840), nr wydawniczy: 6332
Impromptu Fis-dur op. 36 (1840), nr wydawniczy: 6333
Nokturny op. 37 (1840), nr wydawniczy: 6334
Mazurki op. 41 (1840), nr wydawniczy: 6335
Walc As-dur op. 42 (1840), nr wydawniczy: 6419
Allegro de concert A-dur op. 46 (1842), nr wydawniczy: 6651
Ballada As-dur op. 47 (1842), nr wydawniczy: 6652
Nokturny op. 48 (1842), nr wydawniczy: 6653
Fantazja f-moll op. 49 (1842), nr wydawniczy: 6654
Ballada f-moll op. 52 (1843), nr wydawniczy: 7001
Polonez As-dur op. 53 (1843), nr wydawniczy: 7002
Scherzo E-dur op. 54 (1843), nr wydawniczy: 7003
Nokturny op. 55 (1844), nr wydawniczy: 7142
Mazurki op. 56 (1844), nr wydawniczy: 7143
Berceuse Des-dur op. 57 (1845), nr wydawniczy: 7259
Sonata h-moll op. 58 (1845), nr wydawniczy: 7260
Barkarola Fis-dur op. 60 (1846), nr wydawniczy: 7545
Polonez-fantazja As-dur op. 61 (1846), nr wydawniczy: 7546
Nokturny op. 62 (1846), nr wydawniczy: 7547
Mazurki op. 63 (1847), nr wydawniczy: 7714
Sonata g-moll na fortepian i wiolonczelę op. 65 (1847), nr wydawniczy: 7718
Walce op. 64 (1847), nr wydawniczy: 7721
Polonez b-moll [op. posth.] (1880)
Fuga a-moll [op. posth.] (1898), nr wydawniczy: 22707
2 Walce: As-dur i Es-dur (1902), nr wydawniczy: Klav. Bibl. 23183

Wg kategorii: