Gatunki Gatunki

Barkarola Fis-dur op. 60

Arcydzieło pulsujące błogim uczuciem miłości
(Huneker)

Barkarola Fis-dur op. 60 to wielkie, szeroko rozbudowane dzieło z późnego okresu twórczości Fryderyka Chopina. Powstała w latach 1845-1846, została zaś wydana w roku 1846. W utworze tym Chopin odwołuje się do konwencji barkaroli - pieśni weneckich gondolierów, która w XIX stuleciu zainspirowała wielu wybitnych kompozytorów, m. in. Mendelssohna-Bartholdy'ego, Ferenca Liszta czy Gabriela Fauré. Trudno jednak znaleźć barkarolę, która mogłaby utworowi Chopina dorównać urodą i kompozytorskim kunsztem.

Dość często zwraca się uwagę na pokrewieństwo Barkaroli Fis-dur z nokturnami, a także z Berceuse (Kołysanką) Des-dur op. 57, które można interpretować jako "muzykę wieczoru i nocy" (Tomaszewski). Nie należy jednak przeceniać tego pokrewieństwa, gdyż Barkarola Fis-dur znacznie wykracza poza rozmiary większości nokturnów i zdaje się sięgać głębiej. Wenecję, którą ewokuje, można także wyobrazić sobie w promieniach słonecznych, nie tylko "przy księżycu", z pewnością też Barkarola jest zaprzeczeniem kołysanki i snu - rozwija opowieść gorącą i intensywną. Jest to może nie tyle "pieśń nocy", co raczej "pieśń miłości". Do nokturnów i Berceuse zbliża ją za to z pewnością szczególne bogactwo i wyrafinowanie ornamentyki.

Barkarola Fis-dur przebiega w tempie umiarkowanym, w metrum 12/8. Podstawą jej rozwoju jest śpiewna linia melodyczna, swym stylem przypominająca włoskie bel canto. Melodii towarzyszy powtarzająca się figura akompaniamentu w basie (na zasadzie ostinato), sama zaś melodia prowadzona jest w charakterystycznych zdwojeniach - przede wszystkim w tercjach i sekstach. Ornamentacja melodii obejmuje rozmaite środki, m. in. podwójne tryle (w tercjach), przyczyniając się do niezwykłego bogactwa ekspresyjnego i kolorystycznego. Formę dzieła określić można ogólnie jako trzyczęściową A  B  A1 (repryzową), z wewnętrznym kontrastującym tonacyjnie odcinkiem w A-dur. W utworze można także wyróżnić krótki, intrygujący wstęp oraz przepiękną kodę.

Wielu komentatorów zwraca uwagę na aurę erotyzmu, silnie obecną w tej niezwykle pięknej kompozycji. Podkreśla się również włoski, południowy klimat utworu, jego związek z Wenecją, choć - jak się wydaje - włoski ton spełnia tu jedynie funkcję malowniczych dekoracji, służących ukazaniu w genialny sposób prawdziwie uniwersalnego przesłania.

W powszechnej opinii Barkarola Fis-dur uchodzi za arcydzieło. Jedną z najpiękniejszych interpretacji pianistycznych stworzył Dinu Lipatti.

Artur Bielecki

 


 
Kompozycje: